ശിൽപ്പ മുദ്ബിഓർമ്മിക്കുന്ന ഗാനങ്ങൾ

തന്റെ ജീവിത ദൗത്യം ചലച്ചിത്രനിർമ്മാണത്തിൽ തുടങ്ങി ക്രമേണ അതിലും വലിയൊന്നിലേക്ക് മാറുമെന്ന് ശിൽപ മുദ്ബി ഒരിക്കലും കരുതിയിരുന്നില്ല: മറഞ്ഞുപോകുന്ന പാട്ടുകളെ സംരക്ഷിക്കാനും മറന്നുപോയ ചരിത്രങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്താനും സംസ്‌കാരത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കാൻ ആർക്കാണ് അവകാശമെന്ന് ചോദ്യം ചെയ്യാനുമുള്ള ആയുഷ്‌കാല പരിശ്രമമാണത്. ഇന്ന് അവർ കല, ആക്ടിവിസം, നാടകം, ആർക്കൈവിംഗ് എന്നിവയുടെ സംഗമസ്ഥാനത്ത് നിൽക്കുന്നു; സംസ്‌കാരം നിലനിൽക്കേണ്ടത് മ്യൂസിയങ്ങളിലല്ല, മറിച്ച് അത് ദിവസവും ജീവിക്കുന്ന സമൂഹങ്ങൾക്കുള്ളിലാണെന്ന വിശ്വാസമാണ് അവരെ നയിക്കുന്നത്.

ബംഗളൂരുവിൽ വിദ്യാഭ്യാസം ആരംഭിച്ച ശിൽപ പിന്നീട് ഓസ്ട്രേലിയയിൽ നിന്ന് ഫിലിം മേക്കിംഗിൽ ബിരുദാനന്തര ബിരുദം നേടി. ഔപചാരിക വിദ്യാഭ്യാസത്തിന് മുമ്പ് തന്നെ അവർ ഫിലിം ക്ലബ്ബുകളിലും സ്റ്റുഡന്റ് തിയേറ്ററുകളിലും സിനിമയെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ചകളിലും മുഴുകിയിരുന്നു. ബംഗളൂരുവിലെ രംഗശങ്കര തിയേറ്ററിന്റെ തുടക്കം അവരുടെ രൂപീകരണ വർഷങ്ങളിലെ ഒരു പ്രധാന ഘടകമായി മാറി.

സഹപ്രവർത്തകരായ സന്നദ്ധപ്രവർത്തകർക്കൊപ്പം സ്ലീപ്പിംഗ് ബാഗുകളുമായി തിയേറ്ററിനുള്ളിൽ ഉറങ്ങിയതും നാടകത്തോടുള്ള സ്നേഹം കൊണ്ടുമാത്രം അണിയറയിൽ മണിക്കൂറുകളോളം ചെലവഴിച്ചതും അവർ ഓർക്കുന്നു. ആ വർഷങ്ങൾ രത്തൻ തിയാം, വീണപാണി, ബി ജയശ്രീ, നസീറുദ്ദീൻ ഷാ തുടങ്ങിയ പ്രശസ്തരായ കലാകാരന്മാരുമായുള്ള കൂടിക്കാഴ്ചകൾക്ക് വഴിയൊരുക്കുകയും സജീവമായ ഒരു സർഗ്ഗാത്മക ലോകത്തെ പരിചയപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തു. എന്നാൽ ആ അനുഭവങ്ങൾ മറ്റൊരു യാഥാർത്ഥ്യം കൂടി വെളിപ്പെടുത്തി.

"നാടകം നിലനിൽക്കുന്നത് പ്രതിഫലമില്ലാത്ത അധ്വാനത്തിലാണ്," അവർ ഓർക്കുന്നു. "ആ പ്രായത്തിൽ ഞങ്ങൾ ആവേശഭരിതരായിരുന്നു. ഞങ്ങൾ അതിനെ ചോദ്യം ചെയ്തില്ല." 

വീട്ടിൽ, കലാപരമായ ഒരു കരിയറിനെ പിന്തുണയ്ക്കാൻ അച്ഛനെ ബോധ്യപ്പെടുത്തുന്നത് മറ്റൊരു വെല്ലുവിളിയായിരുന്നു. അടുത്തിടെ സാമ്പത്തിക ഭദ്രത കൈവരിച്ച ഒരു ഒന്നാം തലമുറ ദളിത് കുടുംബത്തിൽ നിന്ന് വരുന്നതിനാൽ, കല എന്നത് അപകടസാധ്യതയുള്ളതായി തോന്നി. അത്തരം പല കുടുംബങ്ങൾക്കും, സർഗ്ഗാത്മകമായ ആഗ്രഹങ്ങൾക്ക് മുമ്പ് ജീവനോടെ നിലനിൽക്കുക എന്നതിനായിരുന്നു മുൻഗണന.

"കലയോട് ഒരു ഭയമുണ്ട്," അവർ പറയുന്നു. "കാരണം ചരിത്രപരമായി കല എന്നത് ജാതിവിവേചനം നിലനിൽക്കുന്ന ഒരു ഇടമാണ്."

ബിരുദാനന്തര ബിരുദം പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷം, ശിൽപ ഓസ്ട്രേലിയയിൽ തുടരുന്നതിനെക്കുറിച്ച് ചിന്തിച്ചു. എന്നാൽ അവിടെയുള്ള അവസരങ്ങൾ പരിമിതമായി തോന്നി. ഒരു ഇന്ത്യൻ ഫിലിം മേക്കർ എന്ന നിലയിൽ, ഒരു ക്രിയേറ്റീവ് ഡയറക്ടറാകുന്നതിന് പകരം വെറുമൊരു ടെക്നീഷ്യനായി തുടരേണ്ടി വരുമെന്നും, തനിക്കായി ഒരിടം കണ്ടെത്താൻ തന്നെ പതിറ്റാണ്ടുകൾ ചെലവഴിക്കേണ്ടി വരുമെന്നും അവർക്ക് തോന്നി.

കർണാടകയിലേക്ക് മടങ്ങിയത് എല്ലാം മാറ്റിമറിച്ചു. അവർ സർക്കാർ വകുപ്പുകൾക്കായി ഡോക്യുമെന്ററികൾ ഉണ്ടാക്കാൻ തുടങ്ങി; കൃഷി, ചെറുധാന്യങ്ങൾ, ഗ്രാമീണ വികസനം എന്നിവയെക്കുറിച്ച് ചിത്രങ്ങൾ നിർമ്മിച്ചു. ബജറ്റുകൾ ചെറുതായിരുന്നു, എന്നാൽ നഗരപ്രദേശമായ ബംഗളൂരുവിൽ വളർന്നിട്ടും താൻ ഇതുവരെ അറിഞ്ഞിട്ടില്ലാത്ത ഗ്രാമങ്ങളിലൂടെ ആ ജോലി അവരെ കൊണ്ടുപോയി. ആ യാത്രകൾ സംസ്‌കാരത്തെക്കുറിച്ചുള്ള അവരുടെ ധാരണയെ മാറ്റിമറിച്ചു.

"നാടോടി സംസ്‌കാരവും പാട്ടുകളും ആചാരങ്ങളും ഐതിഹ്യങ്ങളും നിലനിൽക്കുന്നത് സമൂഹങ്ങൾ നിലനിൽക്കുകയും സ്വയം വേരൂന്നുകയും ചെയ്യുന്നിടത്താണ്”. ഗ്രാമീണ കർണാടകയിലൂടെ സഞ്ചരിച്ച അവർ, അനുഷ്ഠാനങ്ങളും ഉത്സവങ്ങളും വാമൊഴി പാരമ്പര്യങ്ങളും ദിവസേനയുള്ള ജീവിതവുമായി ആഴത്തിൽ നെയ്തെടുത്ത പ്രാദേശിക സംഗീതജ്ഞരെയും കണ്ടുമുട്ടി.

പാട്ടുകൾ ശേഖരിക്കുന്നു, ജീവിതങ്ങൾ ശേഖരിക്കുന്നു

സാമൂഹിക ഡോക്യുമെന്ററികൾ ചിത്രീകരിക്കുന്നതിനിടയിൽ, ശിൽപയും അവരുടെ സഹപ്രവർത്തകരും നിശബ്ദമായി മറ്റൊരു കാര്യം കൂടി റെക്കോർഡ് ചെയ്യാൻ തുടങ്ങി: പാട്ടുകൾ! ഗ്രാമീണ ഡോക്യുമെന്ററികളിൽ പൊതുവായ സ്റ്റോക്ക് സംഗീതം ചേർത്ത പല എൻ‌ജി‌ഓകളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി, സിനിമകളിൽ സമൂഹങ്ങളുടെ തന്നെ യഥാർത്ഥ ശബ്ദങ്ങൾ അടങ്ങിയിരിക്കണമെന്ന് അവർ ആഗ്രഹിച്ചു. സർക്കാർ ഉദ്യോഗസ്ഥർക്ക് പലപ്പോഴും ഈ റെക്കോർഡിംഗുകളിൽ താല്പര്യമുണ്ടായിരുന്നില്ല.

ഗ്രാമത്തിലെ സ്ത്രീകൾ പാടുകയും വർത്തമാനം പറയുകയും ചിരിക്കുകയും കഥകൾ പറയുകയും ചെയ്യുമ്പോൾ അവർ അവർക്കൊപ്പം ഇരിക്കുമായിരുന്നു. ആ അനൗപചാരിക സംഭാഷണങ്ങൾ ക്രമേണ ഒരു ശേഖരമായി മാറി. അതിലും പ്രധാനമായി, അവ ബന്ധങ്ങളായി മാറി.

ഫിലിം മേക്കിംഗിന് മാത്രം സാമ്പത്തിക ഭദ്രത നൽകാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. ശിൽപ കോളേജുകളിൽ ജേണലിസവും ഫിലിം മേക്കിംഗും പഠിപ്പിച്ചു, യുവാക്കൾക്ക് മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശം നൽകി, പിന്നാക്ക വിഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വിദ്യാർത്ഥികളുമായി ചേർന്ന് പ്രവർത്തിച്ചു. യുവാക്കളുമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നത് ബുദ്ധിപരമായി ഏറെ വെല്ലുവിളി നിറഞ്ഞതാണെന്ന് അവർക്ക് തോന്നി, കാരണം അവർ എല്ലാറ്റിനെയും ചോദ്യം ചെയ്തിരുന്നു.  "ചെറുപ്പക്കാർക്ക് ചോദ്യങ്ങളുണ്ട്! ലോകത്തെ മനസ്സിലാക്കാൻ ശ്രമിക്കുമ്പോൾ അവർ നിങ്ങളെ കീറിമുറിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നു," അവർ ചിരിക്കുന്നു.

തിയേറ്റർ ഒടുവിൽ അവതരണത്തിന് മാത്രമായിട്ടല്ല, മറിച്ച് സംഭാഷണത്തിനുള്ള മറ്റൊരു പ്രധാന ഉപകരണമായി മാറി. എന്നാൽ നാടക സ്ഥാപനങ്ങൾക്കുള്ളിൽ പോലും, ജാതി ശ്രേണികളും അസമമായ അംഗീകാരവും അവർക്ക് നേരിടേണ്ടി വന്നു. വർഷങ്ങളോളം കാണാതെ പോയ വോളണ്ടിയർ ജോലികൾ പോലെ.

അവതരണത്തെ തന്നെ ചോദ്യം ചെയ്യാൻ തുടങ്ങിയ സമയമായിരുന്നു അത്. ഒരു അവതരണം സൃഷ്ടിക്കുന്നതിന്റെ വൈകാരികവും മാനസികവും ശാരീരികവുമായ ഭാരം ആരാണ് പേറുന്നത്? ബുദ്ധിമുട്ടുള്ള ഒരു രംഗത്തിനിടയിൽ പ്രേക്ഷകർക്ക് വൈകാരിക ആശ്വാസം ലഭിക്കുകയാണെങ്കിൽ, രാത്രി തോറും ആ വൈകാരിക അധ്വാനം പേറുന്ന കലാകാരന് എന്താണ് സംഭവിക്കുന്നത്? ഈ ചോദ്യങ്ങൾ കൂടുതൽ ബോധപൂർവ്വം നാടകത്തിലും അവതരണത്തിലും പരീക്ഷണങ്ങൾ നടത്താൻ അവരെ പ്രേരിപ്പിച്ചു. 

ഗ്രാമീണ സമൂഹങ്ങളിൽ നിന്ന് ശേഖരിച്ച ഗാനങ്ങൾ അവർ നാടക പരിശീലനത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ തുടങ്ങി. എന്നാൽ കാലക്രമേണ, നാടോടി പാരമ്പര്യങ്ങൾ എങ്ങനെ ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്നു എന്നതിൽ ശിൽപയ്ക്ക് കൂടുതൽ അസ്വസ്ഥത തോന്നി. ഡസൻ കണക്കിന് അവതരണങ്ങൾക്ക് ശേഷം, പല പാട്ടുകളും അവ സൃഷ്ടിച്ച സമൂഹങ്ങളിൽ നിന്ന് വിച്ഛേദിക്കപ്പെട്ടതായി അവർക്ക് തോന്നി.

ഇത് അവരെ ഒരു വലിയ ചോദ്യത്തിലേക്ക് നയിച്ചു: ചൂഷകരാകാതെ കലാകാരന്മാർക്ക് പരമ്പരാഗത സാംസ്കാരിക രീതികളിൽ എങ്ങനെ ഇടപെടാൻ കഴിയും? അവരെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം പ്രശ്നം ഭാഷയിൽ തന്നെയാണ് തുടങ്ങുന്നത്. ഗ്രാമീണ സംഗീതം അവതരിപ്പിക്കുന്ന ആളുകൾ അപൂർവ്വമായി മാത്രമേ തങ്ങളെ "നാടോടി കലാകാരന്മാർ" എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കാറുള്ളൂ.  "അപ്പോൾ ഇത് ആരുടെ ഫോക്ക് ആണ്?" അവർ ചോദിക്കുന്നു.

"ഫോക്ക്" എന്നത് വൈവിധ്യമാർന്ന ദളിത്, ഒബിസി, ആദിവാസി പാരമ്പര്യങ്ങളെ ഒരൊറ്റ ലേബലിലേക്ക് ചുരുക്കുകയും അവയ്ക്ക് പിന്നിലെ സമൂഹങ്ങളെ ഇല്ലാതാക്കുകയും ചെയ്യുന്നുവെന്ന് അവർ വാദിക്കുന്നു. അസമത്വത്തിനെതിരെയുള്ള പോരാട്ടങ്ങളിൽ വേരൂന്നിയ പാട്ടുകൾ വരേണ്യ വിഭാഗത്തിൽപ്പെട്ട അവതാരകർ പുനർവ്യാഖ്യാനം ചെയ്യുമ്പോൾ ഐറണി കൂടുതൽ മൂർച്ചയുള്ളതാകുന്നു. ബാവുൾ, കബീർ, വാരകരി, സൂഫി, വചന തത്ത്വചിന്ത പോലും ആധുനിക ഇടങ്ങളിൽ പരിഷ്കരിച്ച ശാസ്ത്രീയ ശൈലികളിൽ അവതരിപ്പിക്കുന്നവർ അപൂർവ്വമായി മാത്രമേ ഈ പാരമ്പര്യങ്ങൾ കാത്തുസൂക്ഷിച്ച സമൂഹങ്ങളിൽ പെട്ടവരാകുന്നുള്ളൂ എന്ന് അവർ ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നു. പലപ്പോഴും, നല്ലത് മാത്രം തോന്നിപ്പിക്കുന്ന സമഗ്രതയുടെ പേരിൽ സംഗീതത്തിന്റെ പ്രതിരോധത്തെയും കമ്മ്യൂണിറ്റി ഐഡന്റിറ്റിയെയും അവർ ഇല്ലാതാക്കുന്നു. 

"പാട്ടുകൾ അസമത്വത്തെ ചോദ്യം ചെയ്യുന്നു," അവർ പറയുന്നു. "എന്നാൽ ജാതി-വർഗ്ഗ ആനുകൂല്യങ്ങളിൽ നിന്ന് വരുന്ന അവതാരകരാൽ, അസമത്വം പുനരുൽപ്പാദിപ്പിക്കുന്ന ഇടങ്ങളിലാണ് അവ പലപ്പോഴും അവതരിപ്പിക്കപ്പെടുന്നത്."

മരിച്ച ആർക്കൈവുകൾക്കപ്പുറം

ശിൽപയെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം, ആർക്കൈവിംഗ് എന്നത് സ്ഥാപനങ്ങളിൽ റെക്കോർഡിംഗുകൾ സൂക്ഷിക്കുന്നത് മാത്രമല്ല. പല ആർക്കൈവുകളും ഫലത്തിൽ "മരിച്ചവയാണ്" എന്ന് അവർ വിശ്വസിക്കുന്നു, കാരണം അവയിലുള്ള ഓഡിയോയും വീഡിയോയും വിവിധ കാരണങ്ങളാൽ പ്രാപ്യമല്ല. ഗവേഷകർക്ക് തങ്ങൾ എന്താണ് തിരയുന്നതെന്ന് നേരത്തെ അറിയാമെങ്കിൽ അല്ലാതെ, ഒരു പ്രത്യേക ആർക്കൈവ് എങ്ങനെ ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നു എന്ന് മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ലെങ്കിൽ, അതിലെ മിക്ക വസ്തുക്കളും ഉപയോഗിക്കാൻ ബുദ്ധിമുട്ടാണ്. അതേ സമയം, വിപരീത സമീപനവും പ്രശ്നകരമാകാം. ആർക്കൈവുകൾ അവയിലുള്ള മെറ്റീരിയലുകൾ അവ വരുന്ന സമൂഹങ്ങളുടെ പങ്കാളിത്തമോ സമ്മതമോ ഇല്ലാതെ സ്വതന്ത്രമായി വിതരണം ചെയ്യുകയോ, പുനർവ്യാഖ്യാനം ചെയ്യുകയോ, പരസ്യപ്പെടുത്തുകയോ, വിപണനം ചെയ്യുകയോ ചെയ്യുമ്പോൾ, അത് പുതിയ ധാർമ്മിക ആശങ്കകൾ സൃഷ്ടിക്കും. 

പകരം, അവർ സജീവമായ ആർക്കൈവുകളെയാണ് സങ്കല്പിക്കുന്നത്. ഒരു ആർക്കൈവ് വെറുതെ ഫയലുകൾ സംരക്ഷിക്കുക മാത്രമല്ല, ആളുകളെ സമൂഹങ്ങളിലേക്കും ചരിത്രങ്ങളിലേക്കും അനുഷ്ഠാനങ്ങളിലേക്കും അർത്ഥങ്ങളിലേക്കും പരിചയപ്പെടുത്തണം. പണ്ഡിതനായ ഗണേഷ് എൻ. ദേവിയുടെ കമ്മ്യൂണിറ്റി അധിഷ്ഠിത ആർക്കൈവൽ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ നിന്നാണ് അവർ പ്രചോദനം ഉൾക്കൊള്ളുന്നത്, അവിടെ സമൂഹങ്ങൾ തന്നെ സ്വന്തം അറിവുകളുടെ സംരക്ഷകരായി മാറുന്നു. നാടോടി സംസ്‌കാരങ്ങളെ നഗരപ്രേക്ഷകരിലേക്ക് എത്തിക്കാനും കർണാടകയിലെ നാടോടി കലാരൂപങ്ങൾ ആർക്കൈവ് ചെയ്യാനും ലക്ഷ്യമിട്ട് അർബൻ ഫോക്ക് പ്രൊജക്റ്റ് പിറവിയെടുത്തത് ഇങ്ങനെയെല്ലാമാണ്.

അവരുടെ സ്വപ്നം കൂടുതൽ വികേന്ദ്രീകൃതമായ ഒന്നാണ്. ഗ്രാമ ലൈബ്രറികളും പഞ്ചായത്തുകളും പ്രാദേശിക വിഭവ കേന്ദ്രങ്ങളും ആർക്കൈവുകൾ സൂക്ഷിക്കണം. കുട്ടികൾ സ്വന്തം ഗ്രാമങ്ങളെ രേഖപ്പെടുത്തണം. റെക്കോർഡിംഗുകളുടെയും അവകാശങ്ങളുടെയും ഉടമസ്ഥാവകാശം സമൂഹങ്ങൾക്കായിരിക്കണം. ആർക്കെങ്കിലും പ്രവേശനം വേണമെങ്കിൽ, കോൺടാക്റ്റ്, കോൺട്രാക്റ്റ്, ക്രെഡിറ്റ്, പേയ്‌മെന്റ് എന്നിവ നേരിട്ട് നിർമ്മാതാക്കൾക്ക് ലഭിക്കണം. "മൂല്യം കമ്മ്യൂണിറ്റിയിൽ തന്നെ നിലനിൽക്കണം."

ശിൽപയുടെ വിമർശനം ആർക്കൈവുകൾക്കും അപ്പുറത്തേക്ക് നീളുന്നു. ഫെസ്റ്റിവലുകളും ബിന്നാലെകളും സാംസ്കാരിക സ്ഥാപനങ്ങളും കലാകാരന്മാരേക്കാൾ കൂടുതൽ ആളുകളുടെ എണ്ണത്തിന് മുൻഗണന നൽകുന്നുവെന്ന് അവർ വിശ്വസിക്കുന്നു. കൊച്ചി മുസിരിസ് ബിന്നാലെ ഫെസ്റ്റിവൽ അനുഭവം ഓർത്തെടുത്തുകൊണ്ട്, ബിന്നാലെയിൽ അവതരിപ്പിക്കുന്നതിനായി വടക്കൻ കർണാടകയിൽ നിന്നുള്ള ഒരു യുവ സംഘത്തെ കൊണ്ടുവന്നത് അവർ ഓർക്കുന്നു. ഇത്രയും വലിയൊരു ഫെസ്റ്റിവലിന്റെ ഭാഗമാകുന്നതിനൊപ്പം, തീരദേശത്ത് എത്തിയതിൽ ചെറുപ്പക്കാർ ഏറെ ആവേശഭരിതരായിരുന്നു — പലർക്കും അത് ആദ്യ അനുഭവമായിരുന്നു. എങ്കിലും സ്ഥാപനപരമായ പരിചരണം കുറവായിരുന്നു: പങ്കാളിത്തത്തിന്റെ ഓർമ്മയ്ക്കായി ടീമിന് വീട്ടിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകാൻ ഫെസ്റ്റിവൽ പാസുകളോ വ്യക്തമായ യാതൊരു അംഗീകാരമോ പോലും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. 

"ഈ ഫെസ്റ്റിവലുകൾ ഇനി ആർക്കാണ് സേവനം ചെയ്യുന്നത്?" അവർ ചോദിക്കുന്നു. അർത്ഥവത്തായ ഇടപെടലുകളോ പിന്തുണ സംവിധാനങ്ങളോ ഇല്ലാതെ കലാകാരന്മാർ പലപ്പോഴും കാണികളെ ആകർഷിക്കാനുള്ള ഉപകരണങ്ങളായി മാറുന്നതിൽ അവർ ആശങ്കപ്പെടുന്നു. അവരെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം, വിജയം എന്നത് ആളുകളുടെ പങ്കാളിത്തം കൊണ്ടോ അന്താരാഷ്ട്ര പ്രതിനിധാനം കൊണ്ടോ സന്ദർശകർ കൊണ്ടോ മാത്രം അളക്കാൻ കഴിയില്ല. കലയ്ക്ക് വേണ്ടത് കാഴ്ചബംഗാളി കളല്ല, ആവാസവ്യവസ്ഥകളാണ്.

പ്രധാനപ്പെട്ടവയെ മുറുകെ പിടിക്കുന്നു

ഇന്ന്, സാംസ്കാരിക പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കുള്ളിലെ സാമ്പത്തിക നീതിയെക്കുറിച്ച് ശിൽപ കൂടുതൽ ആശങ്കാകുലയാണ്. പരമ്പരാഗത ഗാനങ്ങൾ പാടുന്ന സ്ത്രീകൾ നൂറുകളിൽ സമ്പാദിക്കുമ്പോൾ അതേ പാരമ്പര്യങ്ങൾ അവതരിപ്പിക്കുന്ന നഗരങ്ങളിലെ അവതാരകർക്ക് ഒരൊറ്റ സ്റ്റേജ് പ്രകടനത്തിൽ നിന്ന് പതിനായിരങ്ങളും ലക്ഷക്കണക്കിന് രൂപയും സമ്പാദിക്കാൻ കഴിയും. സംഗീതത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയം തന്നെ അതിരുകളിൽ നിന്ന് പിഴുതെറിയപ്പെടുകയും വരേണ്യരായ ജനങ്ങൾക്ക് ഉപഭോഗം ചെയ്യുന്നതിനായി പ്രതിരോധമില്ലാത്തതാക്കി മാറ്റപ്പെടുകയും ചെയ്തിരിക്കുന്നു. ഈ അസന്തുലിതാവസ്ഥ അവരെ ആഴത്തിൽ അസ്വസ്ഥയാക്കുന്നു.

പകരം, ചുരുക്കം ചില കലാകാരന്മാർ മാത്രം പങ്കെടുക്കുന്ന, പ്രേക്ഷകർ ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കുകയും ചർച്ചകളിൽ സമയം ചെലവഴിക്കുകയും ഒരു പ്രകടനത്തിൽ നിന്ന് മറ്റൊന്നിലേക്ക് ധൃതിപ്പെടാതെ യഥാർത്ഥ ഇടപെടലുകൾ നടത്തുകയും ചെയ്യുന്ന ലളിതമായ ഫെസ്റ്റിവലുകളാണ് അവർ സ്വപ്നം കാണുന്നത്. അത് ഉട്ടോപ്യൻ ആയി തോന്നാം, അവർ സമ്മതിക്കുന്നു. എന്നാൽ വേഗത കുറയ്ക്കുന്നത് മാത്രമായിരിക്കാം യഥാർത്ഥത്തിൽ കേൾക്കാനുള്ള ഒരേയൊരു മാർഗ്ഗമെന്ന് അവർ വിശ്വസിക്കുന്നു. 

ശിൽപ മുദ്ബിയുടെ പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ കേന്ദ്രബിന്ദു ലളിതവും എന്നാൽ ഗഹനവുമായ ഒരു ബോധ്യമാണ്: സംസ്‌കാരം അത് സൃഷ്ടിക്കുന്ന ആളുകളുടേതാണ്. പാട്ടുകൾ വെറുമൊരു അവതരണം മാത്രമല്ല. അവ കാത്തുസൂക്ഷിക്കുന്ന സമൂഹങ്ങളിൽ നിന്ന് വേർപെടുത്താൻ കഴിയാത്ത ഓർമ്മകളും അധ്വാനവും ചരിത്രങ്ങളും വ്യക്തിത്വങ്ങളും അവ പേറുന്നു.

അവരുടെ പ്രവർത്തനം ജാതി, ഉടമസ്ഥാവകാശം, കർത്തൃത്വം, പ്രതിനിധീകരണം എന്നിവയെക്കുറിച്ച് പ്രയാസമേറിയ ചോദ്യങ്ങൾ ചോദിക്കുന്നു — വ്യക്തികളെ കുറ്റപ്പെടുത്താനല്ല, മറിച്ച് കൂടുതൽ നീതിയുക്തമായ സംവിധാനങ്ങൾ സങ്കൽപ്പിക്കാനാണ്. ആർക്കൈവിംഗിന്റെ ഭാവി എന്നത് പാർശ്വവത്കരിക്കപ്പെട്ട ശബ്ദങ്ങൾ ശേഖരിക്കുന്നതിലല്ല, മറിച്ച് ആ ശബ്ദങ്ങൾക്ക് സ്വന്തം കഥകളിൽ നിയന്ത്രണം ഉറപ്പാക്കുന്നതിലാണെന്ന് അവർ വിശ്വസിക്കുന്നു.

വർഷങ്ങളുടെ ഫിലിം മേക്കിംഗിനും നാടകത്തിനും അധ്യാപനത്തിനും ഗാനശേഖരണത്തിനും ശേഷവും ശിൽപ ഇന്നും നിലനിൽക്കുന്ന ഒരു സത്യത്തിലേക്ക് മടങ്ങുന്നതിന്റെ കാരണം ഒരുപക്ഷേ ഇതായിരിക്കാം. അവരെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം, സംസ്‌കാരം സംരക്ഷിക്കുന്നത് ആരംഭിക്കുന്നത് അവരെ ശ്രദ്ധിച്ചു കേൾക്കുന്നതിലൂടെയാണ്.