മായ പി എസ്ഫുഗ്ദോയെ ജീവനോടെ നിലനിർത്തുന്നു

കൊച്ചിയിലെ ഒരു സാധാരണ അയൽപക്കത്ത്, പാത്രങ്ങൾ കഴുകിയും നിലം തുടച്ചും മറ്റുള്ളവരുടെ അടുക്കളകളിൽ പാചകം ചെയ്തും കുടുംബങ്ങളെ നോക്കിയും നീണ്ട ഒരു ദിവസത്തെ അധ്വാനത്തിനു ശേഷം ചില സന്ധ്യകളിൽ ഒരു കൂട്ടം സ്ത്രീകൾ ഒരു മുറ്റത്ത് ഒത്തുചേരുന്നു. അവർ സാരികൾ മുറുക്കിയുടുക്കുന്നു, നിലത്ത് കാലുകൾ ഉറപ്പിച്ചു ചവിട്ടുന്നു, സ്വന്തം മക്കളിൽ പലർക്കും ഇനി മനസ്സിലാകാത്ത ഒരു ഭാഷയിൽ പാടാൻ തുടങ്ങുന്നു. താളം മുറുകുന്നു. ശരീരങ്ങൾ വട്ടത്തിൽ ചലിക്കുന്നു. ഓരോ ചുവടിലും ആവേശം അലതല്ലുന്നു. അവർക്കിടയിൽ, അതിരുകളില്ലാതെ നൃത്തം ചെയ്യുന്നത് എഴുത്തുകാരിയും സംഘാടകയും ആർക്കൈവിസ്റ്റും ആക്ടിവിസ്റ്റും കുഡുംബി സമുദായത്തിന്റെ പുരാതന അനുഷ്ഠാന നൃത്തരൂപമായ ഫുഗ്ഡിയുടെ ഏറ്റവും ശക്തമായ പൊതു ശബ്ദങ്ങളിൽ ഒന്നായ മായ പി എസ് ആണ്. മായയെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം ഈ യാത്ര ഒരു വേദിയിലല്ല തുടങ്ങിയത്. 

സമുദായങ്ങൾ പരസ്പരം ഇടകലരുകയും അധികം തർക്കങ്ങളില്ലാതെ ഒരുമിച്ച് ജീവിക്കുകയും ചെയ്ത ഒരു ബഹുസംസ്കാര നഗര അന്തരീക്ഷത്തിലാണ് മായ എറണാകുളം ടൗണിൽ വളർന്നത്. സമുദായത്തിന്റെ പരമ്പരാഗത ഭാഷയായ കൊങ്കണി പൊതുയിടങ്ങളിൽ അധികം ഉപയോഗിച്ചിരുന്നില്ല. ഫുഗ്ഡി എന്നത് അകലെയെവിടെയോ ഉള്ള, താൻ "കേട്ടിട്ടുള്ള" ഒന്നു മാത്രമായിരുന്നു.

“അതൊരു അനുഷ്ഠാന പാരമ്പര്യമാണെന്ന് എനിക്കറിയാമായിരുന്നു,” അവർ ഓർക്കുന്നു, “പക്ഷേ ഞാൻ അത് നേരിട്ട് കണ്ടിട്ടുണ്ടായിരുന്നില്ല.”

നൂറ്റാണ്ടുകൾക്ക് മുൻപ് പോർച്ചുഗീസ് മതപീഡനത്തെ തുടർന്ന് ഗോവയിൽ നിന്ന് പലായനം ചെയ്ത കുടിയേറ്റക്കാരുടെ പിൻതലമുറക്കാരായ കുഡുംബി സമുദായത്തിന് കേരളത്തിൽ വളരെ സങ്കീർണ്ണമായ ഒരു സാമൂഹിക സ്ഥാനമായിരുന്നു ഉണ്ടായിരുന്നത്. പലരും കാർഷിക തൊഴിലാളികളായോ വീട്ടുജോലിക്കാരായോ ശാരീരികമായി കഠിനാധ്വാനം വേണ്ടുന്ന ജോലികളിലോ ആണ് ഏർപ്പെട്ടിരുന്നത്. അവരുടെ പാരമ്പര്യങ്ങൾ വീടുകൾക്കും മുറ്റങ്ങൾക്കും ഉള്ളിൽ നിശബ്ദമായി നിലനിന്നു, മുഖ്യധാര സാംസ്കാരിക ചർച്ചകളിൽ അപൂർവ്വമായേ അവ ഇടംപിടിച്ചുള്ളൂ. 

വിവാഹശേഷം മായ കൊച്ചിയിലേക്ക് മാറിയപ്പോൾ, കമ്മ്യൂണിറ്റി ജീവിതത്തിന്റെ പഴയ താളങ്ങൾ ഇപ്പോഴും നിലനിൽക്കുന്ന കുഡുംബി മനുഷ്യർ അധിവസിക്കുന്ന ഒരു പ്രദേശത്താണ് താൻ എത്തിയതെന്ന് മനസ്സിലായി. പെട്ടെന്ന്, ഫുഗ്ഡി എന്നത് ഭൂതകാലത്തിൽ നിന്നുള്ള ഒരു കഥയല്ലാതായി മാറി. സംഭാഷണങ്ങളിലും ഉത്സവങ്ങളിലും പാട്ടുകളിലും അനുഷ്ഠാനങ്ങളിലും അത് ജീവിച്ചു. സ്വന്തം തമാശകൾക്ക് തന്നെ ചിരിക്കുന്ന, എപ്പോഴും പുഞ്ചിരിക്കുന്ന മായ, ഈ കലാരൂപവുമായുള്ള തന്റെ ആദ്യകാല അനുഭവങ്ങൾ ഓർത്തെടുക്കുമ്പോൾ അവരുടെ കണ്ണുകൾ തിളങ്ങുന്നു.

അവളുടെ അമ്മായിയമ്മ ഈ നൃത്തത്തെക്കുറിച്ച് ഇടയ്ക്കിടെ സംസാരിക്കാറുണ്ടായിരുന്നു. അവളുടെ അമ്മായിയപ്പൻ പാരമ്പര്യ പാട്ടുകളുടെ ഒരു "നിധിശേഖരം" തന്നെയായിരുന്നുവെന്ന് അവൾ പറയുന്നു. പ്രസവഗാനങ്ങൾ, കുഞ്ഞിന്റെ ആദ്യ ചുവടുകൾക്കുള്ള പാട്ടുകൾ, പല്ലുമുളക്കുമ്പോഴുള്ള പാട്ടുകൾ, കൊയ്ത്തുപാട്ടുകൾ, സങ്കടത്തിന്റെയും പ്രണയത്തിന്റെയും പാട്ടുകൾ തുടങ്ങി വാമൊഴി ചരിത്രങ്ങൾ മുഴുവൻ അദ്ദേഹം ഓർമ്മയിൽ സൂക്ഷിച്ചിരുന്നു. യാതൊരു രേഖപ്പെടുത്തലുകളുമില്ലാതെ ഇത്രയധികം സാംസ്കാരിക അറിവുകൾ നിലനിൽക്കുന്നത് മായയെ അത്ഭുതപ്പെടുത്തി.

“ഒന്നും എഴുതിവെച്ചിട്ടുണ്ടായിരുന്നില്ല,” അവൾ പറയുന്നു. “ആളുകൾ അത് ഓർമ്മകളിൽ കൊണ്ടുനടന്നു.”

അവളുടെ ഭർത്താവ് അവളുടെ മനസ്സിലാക്കലിന് മറ്റൊരു തലം കൂടി നൽകി. ചെറുപ്പത്തിൽ, പല പാട്ടുകളിലും ഇരട്ട അർത്ഥങ്ങളും ശൃംഗാര രൂപകങ്ങളും അടങ്ങിയിരുന്നതിനാൽ ഫുഗ്ഡി പ്രകടനങ്ങൾ കാണുന്നതിൽ നിന്ന് അദ്ദേഹത്തെ വിലക്കിയിരുന്നു. ചില വരികൾ കുട്ടികൾക്ക് കേൾക്കാൻ പാടില്ലാത്തതാണെന്ന് പഴയ തലമുറ കരുതിയിരുന്നു. വിനോദസഞ്ചാരത്തിനായി തയ്യാറാക്കിയ മിനുക്കിയ നാടോടി പ്രകടനമല്ല മായ കണ്ടെത്തിയത്. ഫുഗ്ഡി പച്ചയായ, ശാരീരികമായ, ആത്മബന്ധമുള്ള, ആത്മീയമായ, തൊഴിലാളികളുടെ ജീവിതത്തോട് ചേർന്നുനിൽക്കുന്ന ഒന്നായിരുന്നു. അത് വേഗത്തിൽ അപ്രത്യക്ഷമായിക്കൊണ്ടിരിക്കുകയായിരുന്നു.

മായ നേരിട്ട ആദ്യ വെല്ലുവിളി പുറത്തുനിന്നുള്ള അംഗീകാരമായിരുന്നില്ല. കലാകാരികളെ ഒന്നിച്ചു കൊണ്ടുവരിക എന്നതായിരുന്നു അത്. ഫുഗ്ഡി അറിയാവുന്ന പല സ്ത്രീകളും സമ്പന്നമായ വീടുകളിൽ വീട്ടുജോലിക്കാരായി ജോലി ചെയ്യുകയായിരുന്നു. ചിലർ പുലർച്ചെ മുതൽ സന്ധ്യ വരെ വീടുകൾ വൃത്തിയാക്കി. മറ്റുള്ളവർ ഭക്ഷണം പാകം ചെയ്യുകയോ കുട്ടികളെ പരിചരിക്കുകയോ ചെയ്തു. പൊതുവേദിയിൽ അവതരിപ്പിച്ച് പരിചയമുള്ളവർ വളരെ കുറവായിരുന്നു. മിക്കവരും ക്ഷേത്ര കൂട്ടായ്മകളിലോ സ്വകാര്യ സമുദായ ആഘോഷങ്ങളിലോ മാത്രം ഈ കല അഭ്യസിച്ചവരാണ്. പതിവായി പരിശീലനത്തിന് അവരെ ബോധ്യപ്പെടുത്തുക പ്രയാസമായിരുന്നു.

“അവിടെ ഒരു മടിയുണ്ടായിരുന്നു,” മായ ഓർക്കുന്നു. “പലർക്കും നാണമായിരുന്നു. ഞങ്ങളുടെ നൃത്തം കാണാൻ ആരെങ്കിലും ആഗ്രഹിക്കുന്നത് എന്തുകൊണ്ടാണെന്ന് ചിലർ അത്ഭുതപ്പെട്ടു.”

ലൈംഗികച്ചുവയുള്ള വരികൾ കാരണം പാരമ്പര്യ ഗാനങ്ങൾ റെക്കോർഡ് ചെയ്യുന്നതിൽ പ്രായമായ സ്ത്രീകൾ പ്രത്യേകിച്ചും വിമുഖത കാണിച്ചു. അവർ അത് ഉറക്കെ പാടുമായിരുന്നു, പക്ഷേ എഴുതിവെക്കാൻ വിസമ്മതിച്ചു. നാണക്കേടും ജാഗ്രതയും ഉണ്ടായിരുന്നു, കൂടാതെ തങ്ങൾ ചെയ്യുന്നത് മനസ്സിലാക്കാത്ത പുറത്തുള്ളവർ കളിയാക്കുകയോ സ്വന്തമാക്കുകയോ ചെയ്തേക്കാമെന്ന ഭയവും. എങ്കിലും മായ പിന്മാറിയില്ല. അവൾ സ്ത്രീകളെ അനൗദ്യോഗികമായി ഒന്നിച്ചുകൂട്ടി, ഒന്നിച്ച് പരിശീലിക്കാൻ അവരെ പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ചു. പതുക്കെ, ഒരു കൂട്ടായ്മ രൂപപ്പെട്ടു. അവരുടെ ലക്ഷ്യം ലളിതവും എന്നാൽ പ്രധാനപ്പെട്ടതുമായിരുന്നു: മുതിർന്നവർക്കൊപ്പം ഓർമ്മകൾ മാഞ്ഞുപോകുന്നതിന് മുമ്പ് ഫുഗ്ഡിയെ അതിന്റെ യഥാർത്ഥ രൂപത്തിൽ സംരക്ഷിക്കുക.

മുറ്റങ്ങളിൽ നിന്ന് സാംസ്കാരിക വേദികളിലേക്ക്

ചലച്ചിത്ര പ്രവർത്തകർ വിവരങ്ങൾ തേടിയെത്തിയതാണ് ഫുഗ്ഡിയുടെ പൊതുശ്രദ്ധയിലേക്കുള്ള യാത്രയ്ക്ക് തുടക്കമിട്ടത് എന്നത് കൗതുകകരമാണ്. ഒരു സിനിമാ സംഘം ഈ ഗ്രൂപ്പിനെ സമീപിക്കുകയും നൃത്തം ഉൾപ്പെടുത്താൻ ആഗ്രഹിക്കുകയും ചെയ്തു. ഈ ആവശ്യം സ്ത്രീകളെ കൂടുതൽ ക്രമാനുഗതമായ പരിശീലനങ്ങളിലേക്ക് നയിച്ചു. തൊട്ടുപിന്നാലെ, അവർ പ്രാദേശിക ക്ഷേത്ര ചടങ്ങുകളിൽ അവതരിപ്പിച്ചു തുടങ്ങി.

പിന്നീടാണ് ഒരു വഴിത്തിരിവ് ഉണ്ടായത്. കേരള ಸರ್ಕಾರದ ഹെറിറ്റേജ് മ്യൂസിയം നാടോടി ദിനാഘോഷത്തിൽ പങ്കെടുക്കാൻ അവരെ ക്ഷണിച്ചു. പരിപാടിക്കിടെ, കൊച്ചി-മുസിരിസ് ബിനാലെയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഒരാൾ പ്രകടനം റെക്കോർഡ് ചെയ്യുകയും ക്ലിപ്പുകൾ ഓൺ‌ലൈനിൽ അപ്‌ലോഡ് ചെയ്യുകയും ചെയ്തു. പെട്ടെന്ന്, ഈ നൃത്തം സമുദായത്തിന് വളരെ അപ്പുറത്തേക്ക് സഞ്ചരിക്കാൻ തുടങ്ങി.

കുഡുംബികളെ കുറിച്ച് കേട്ടിട്ടില്ലാത്ത ആളുകൾ ഓൺ‌ലൈനിൽ ഫുഗ്ഡി വീഡിയോകൾ കാണുകയായിരുന്നു. തുടിപ്പ് പോലുള്ള സാംസ്കാരിക സംഘടനകൾ അവർക്ക് വേദികൾ നൽകി. ഉത്സവങ്ങളിൽ നിന്നും പൊതുപരിപാടികളിൽ നിന്നും ക്ഷണങ്ങളെത്തി. ഒരുകാലത്ത് മുറ്റങ്ങളിൽ മാത്രം നൃത്തം ചെയ്തിരുന്ന സ്ത്രീകൾ നാടക ലൈറ്റുകൾക്ക് കീഴിൽ ഔദ്യോഗിക വേദികളിലെത്തി. മായയെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം ഈ ശ്രദ്ധ മാറ്റത്തിന് കാരണമായെങ്കിലും സങ്കീർണ്ണമായിരുന്നു. ഫുഗ്ഡി ശ്രദ്ധിക്കപ്പെട്ടതോടെ മറ്റൊരു പോരാട്ടം ഉയർന്നു വന്നു: ഉടമസ്ഥാവകാശം.

ചില സംഘങ്ങൾ ഫുഗ്ഡിയെ അതിന്റെ പ്രത്യേക കുഡുംബി വേരുകൾ മായ്ച്ചുകളഞ്ഞ് വെറുമൊരു "കൊങ്കണി നൃത്തം" ആയി അവതരിപ്പിക്കാൻ തുടങ്ങി. കൊങ്കണി സംസാരിക്കുന്ന ഉന്നത സമുദായങ്ങളിലെ അംഗങ്ങൾ ഈ കലാരൂപത്തെ ഒരു പൊതു സാംസ്കാരിക സ്വത്തായി അവകാശപ്പെടാൻ ശ്രമിച്ച സംഭവങ്ങൾ മായ ഓർക്കുന്നു. അവളെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം ഇത് വെറുമൊരു തെറ്റായ നാമകരണം മാത്രമായിരുന്നില്ല. പാർശ്വവൽക്കരിക്കപ്പെട്ട സമൂഹങ്ങൾ പാരമ്പര്യങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുകയും കൂടുതൽ ആനുകൂല്യങ്ങൾ ലഭിക്കുന്ന ഗ്രൂപ്പുകൾക്ക് അംഗീകാരം ലഭിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ദീർഘകാല ചരിത്രത്തിന്റെ ആവർത്തനമായിരുന്നു അത്.

അതുകൊണ്ടാണ് മാധ്യമ രേഖപ്പെടുത്തലുകൾ നിർണ്ണായകമായത്. ദി ഹിന്ദു, മാതൃഭൂമി തുടങ്ങിയ പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങളിലെ ലേഖനങ്ങൾ ഫുഗ്ഡിയെ കൊങ്കണി കുഡുംബി സമുദായത്തിന്റെ നൃത്തമായി വ്യക്തമായി തിരിച്ചറിഞ്ഞു. മായ ഈ പത്രക്കട്ടിംഗുകൾ ശ്രദ്ധാപൂർവ്വം സൂക്ഷിച്ചുവെച്ചു.

“ഇത് എഴുതിവെച്ചില്ലെങ്കിൽ,” അവൾ പറയുന്നു, “മറ്റാരെങ്കിലും ഇത് കൊണ്ടുപോകും.”

ഗോവയിലേക്കുള്ള മടക്കം

ഏകദേശം 400 വർഷങ്ങൾക്ക് മുമ്പ് തങ്ങളുടെ മുൻഗാമികൾ ഓടിപ്പോയ പൂർവ്വിക ഭവനമായ ഗോവയിലേക്ക് ഈ സംഘം യാത്ര ചെയ്തപ്പോഴായിരിക്കാം ഏറ്റവും വികാരഭരിതമായ അധ്യായം ഉണ്ടായത്. മായയെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം ഈ പ്രകടനം ഒരു ചരിത്ര വൃത്തം പൂർത്തിയാക്കുന്നത് പോലെ തോന്നി.

ഗോവയിൽ, നൂറ്റാണ്ടുകളായി ഏതാണ്ട് മാറ്റമില്ലാതെ സൂക്ഷിച്ചിരിക്കുന്ന പുരാതന കൊങ്കണി വരികൾ കേട്ട് പ്രേക്ഷകർ അത്ഭുതപ്പെട്ടു. പ്രായമായ ശ്രോതാക്കൾ കുട്ടിക്കാലത്തെ ഓർമ്മകളിൽ നിന്നുള്ള വാക്കുകൾ തിരിച്ചറിഞ്ഞു. ഗോവയുടെ ചില ഭാഗങ്ങളിൽ പോലും മറന്നുപോയ പാട്ടുകളും ശൈലികളും കേരളത്തിലെ ഒരു സമുദായം സംരക്ഷിച്ചുപോന്നതിൽ മാധ്യമപ്രവർത്തകർ അത്ഭുതം കൂറി. ഈ പ്രകടനം നർത്തകരുടെ തന്നെ ആത്മാഭിമാനത്തെ മാറ്റിമറിച്ചു. ഒരുകാലത്ത് തങ്ങളെ അദൃശ്യരായ വീട്ടുജോലിക്കാരായി കരുതിയ സ്ത്രീകൾ ഇപ്പോൾ നൂറ്റാണ്ടുകളുടെ ഓർമ്മകൾ പേറുന്ന സാംസ്കാരിക സംരക്ഷകരായിരുന്നു.

ഇന്ന്, അതിജീവനത്തിനും പുനരുജ്ജീവനത്തിനും ഇടയിലുള്ള വിചിത്രവും മനോഹരവുമായ ഒരു അതിർവരമ്പിലാണ് ഫുഗ്ഡി നിലകൊള്ളുന്നത്. സമുദായത്തിലെ ചെറുപ്പക്കാർ താല്പര്യം കാണിച്ചു തുടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്. ദൃശ്യപരത സൃഷ്ടിക്കാൻ സോഷ്യൽ മീഡിയ സഹായിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഉത്സവങ്ങളിലേക്കുള്ള ക്ഷണങ്ങൾ വർദ്ധിച്ചു. തൊഴിലാളി സമൂഹങ്ങൾക്കുള്ളിൽ മാത്രം നിലനിന്നിരുന്ന ഒന്ന് ഇപ്പോൾ പാരമ്പര്യത്തെയും വ്യക്തിത്വത്തെയും കുറിച്ചുള്ള സാംസ്കാരിക ചർച്ചകളിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.

പക്ഷേ മായ ഇപ്പോഴും ജാഗ്രത പുലർത്തുന്നു. തനിമ നഷ്ടപ്പെടുന്നതിനെക്കുറിച്ച് അവൾ ആശങ്കപ്പെടുന്നു. പാട്ടുകൾ പരിഷ്കരിക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ച്. പ്രകടനങ്ങൾ കൂടുതൽ "സ്വീകാര്യമാക്കുന്നതിന്" അനുഷ്ഠാന തീവ്രത ഇല്ലാതാക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ച്. പഴയ ഭാഷ പൂർണ്ണമായും നഷ്ടപ്പെടുന്നതിനെക്കുറിച്ച്. അവളെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം സംരക്ഷണം എന്നത് മ്യൂസിയം സംസ്കാരമല്ല. അത് തുടർച്ചയെക്കുറിച്ചുള്ളതാണ്.

സ്ത്രീകൾ ഇപ്പോഴും ജോലിക്ക് ശേഷം പരിശീലിക്കുന്നു. പകുതി മാത്രം ഓർമ്മയുള്ള അർത്ഥങ്ങളുള്ള പുരാതന വാക്കുകൾ അവർ ഇപ്പോഴും പാടുന്നു. കുടിയേറ്റം, ജാതി അധിഷ്ഠിത പാർശ്വവൽക്കരണം, കാർഷിക കഷ്ടപ്പാടുകൾ, അദൃശ്യത എന്നിവയെ അതിജീവിച്ച തലമുറകളുടെ കരുത്തോടെ അവർ ഇപ്പോഴും ഭൂമിയിൽ കാലുറപ്പിച്ചു ചവിട്ടുന്നു. മായ അവർ നൃത്തം ചെയ്യുന്നത് കാണുമ്പോഴെല്ലാം, ഫുഗ്ഡി ഇനി മറഞ്ഞിരിക്കുന്നില്ലെന്ന് അവൾക്കറിയാം. അത് വെളിച്ചത്തിലേക്ക് ചുവടുവെച്ചിരിക്കുന്നു.