മഷ്ഖൂറ ഫരീദിസ്വാധീനവും സന്തോഷവും സൃഷ്ടിക്കുന്നു

“ഡാർജിലിംഗിൽ കാലാവസ്ഥ എങ്ങനെയുണ്ട്?” പരസ്പരം കുശലാന്വേഷണങ്ങൾ നടത്തിയ ശേഷം ഞാൻ ചോദിക്കുന്നു.

“നിങ്ങൾക്ക് കാണിച്ചുതരാൻ സാധിച്ചിരുന്നെങ്കിൽ എന്ന് ഞാൻ ആഗ്രഹിച്ചുപോകുന്നു,” ചിരിച്ചുകൊണ്ട് മഷ്കൂറ മറുപടി നൽകുന്നു, അവരുടെ കണ്ണുകൾ ഞങ്ങളുടെ സ്കൈപ്പ് മീറ്റിംഗിൽ നിന്ന് എതിരെയുള്ള ജനലിലേക്ക് നീളുന്നു, “നല്ല മൂടൽമഞ്ഞാണ്, ഞാൻ നിങ്ങൾക്ക് ഒരു ചിത്രം അയച്ചു തരാം.” അവരുടെ മുഖത്തെ ആ കൊതിക്കുന്ന ഭാവം ഡാർജിലിംഗിനോടുള്ള അവരുടെ സ്നേഹത്തിന് തെളിവായിരുന്നു - അവരുടെ വ്യക്തിപരവും പ്രൊഫഷണലുമായ തീരുമാനങ്ങളുടെ കാതൽ തന്നെയായ ആ സ്നേഹം.

1990-കളുടെ തുടക്കം. ലോറെറ്റോ കോണ്‍വെന്റ് സ്കൂള്‍, ഡാര്‍ജിലിംഗ്. ഒരു മുതിർന്നവർക്കുള്ള വിദ്യാഭ്യാസ പരിപാടി നടക്കുകയായിരുന്നു, പരിഭ്രമത്തോടെയും എന്നാൽ ആവേശത്തോടെയും ഒരു സ്ത്രീ തുറന്നു വെച്ച നോട്ട്ബുക്കിലേക്ക് നോക്കിയിരിക്കുന്നു. മുമ്പ് ഒരിക്കലും എഴുതാൻ അവസരം ലഭിച്ചിട്ടില്ലാത്ത അവർ ഒരു പെൻസിൽ കയ്യിലെടുത്ത് അത്രയും ശക്തിയോടെ ഒരു വര വരച്ചു, അത് ആ താളും അതിനടിയിലെ മറ്റ് നാല് താളുകളും കീറിപ്പോയി. ആശയക്കുഴപ്പത്തോടെ തലയുയർത്തി നോക്കിയ അവർ അമ്പരന്നുനിൽക്കുന്ന ചെറിയ മഷ്കൂറയുടെ കണ്ണുകളെ കണ്ടു. ആ നിമിഷത്തിലാണ് നമ്മുടെ വിദ്യാഭ്യാസ സമ്പ്രദായത്തിലെ വലിയ പോരായ്മ മഷ്കൂറ തിരിച്ചറിഞ്ഞത്; പഠനം എന്നത് തിരഞ്ഞെടുത്ത ചിലർക്ക് മാത്രം പ്രാപ്യമായ ഒരു ആഡംബരമായിരുന്നു.

തന്റെ ലക്ഷ്യബോധത്തിന്റെ പാതയിൽ മഷ്കൂറ കൂടുതൽ ധീരത പ്രകടിപ്പിച്ചു. 2002-ൽ, യുവതികൾ പഠനത്തിനായി ഡാർജിലിംഗിൽ നിന്ന് മുംബൈ വരെ യാത്ര ചെയ്യുന്നത് അസാധാരണമായിരുന്ന ഒരു സമയത്ത്, അവർ മുംബൈ സർവ്വകലാശാലയിൽ സോഷ്യൽ വർക്കിലെ മാസ്റ്റേഴ്സ് പ്രോഗ്രാമിന് അപേക്ഷിച്ചു. രണ്ട് വർഷത്തിനുള്ളിൽ, ആ ആത്മാർത്ഥതയുള്ള പെൺകുട്ടി ആത്മവിശ്വാസവും അഭിലാഷവുമുള്ള ഒരു സ്ത്രീയായി മാറുന്നതിന് സ്വപ്നങ്ങളുടെ നഗരം സാക്ഷ്യം വഹിച്ചു.

വൈകാതെ, പർവ്വതങ്ങൾ വിളിച്ചു, മഷ്കൂറ അതിന് മറുപടി നൽകി. പശ്ചിമ ബംഗാളിൽ തിരികെയെത്തിയ അവർ, താൻ ഒരു സ്റ്റുഡന്റ് വോളന്റിയറായിരുന്നപ്പോൾ വഴികാട്ടിയായ സംഘടനയ്ക്കുള്ളിൽ പ്രോജക്ടുകൾ കൈകാര്യം ചെയ്തു. 2007-ൽ മലനിരകളുടെ നിബിഡത വിട്ട് അവർ വീണ്ടും ഒരു മെട്രോ നഗരത്തിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു - ഇത്തവണ ഡൽഹി ആയിരുന്നു അത്. അടുത്ത അഞ്ച് വർഷത്തിനുള്ളിൽ അവർ രണ്ട് സംഘടനകളിൽ സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു. രാഷ്ട്രീയക്കാർ തങ്ങളുടെ പശ്ചാത്തലം പരസ്യമാക്കണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ട് പൊതുതാൽപ്പര്യ ഹരജി ഫയൽ ചെയ്ത അസോസിയേഷൻ ഫോർ ഡെമോക്രാറ്റിക് റീഫോംസ് എന്ന സംഘടനയിൽ പ്രോഗ്രാം മാനേജരായിരുന്നു അവർ. കൽപവൃക്ഷ് എൻവയോൺമെന്റൽ ആക്ഷൻ ഗ്രൂപ്പുമായി ചേർന്ന് പ്രവർത്തിച്ച അവർ പരിസ്ഥിതി നിയമനിർമ്മാണം കൂടുതൽ പ്രാപ്യവും പ്രായോഗികവുമാക്കാൻ സഹായിച്ചു.

ഒരു പതിറ്റാണ്ടിനുശേഷം, മാരകമായ മഹാമാരി പടർന്നുപിടിച്ചു, അത് മഷ്കൂറയുടെ ജീവിതത്തിലെ ഒരു നിർണായക നിമിഷത്തിന് വഴിയൊരുക്കി. 2017 മുതൽ അവർ ബംഗളൂരുവിൽ അസിം പ്രേംജി ഫൗണ്ടേഷനിൽ പ്രവർത്തിക്കുകയായിരുന്നു, ഒരു ദാതാക്കളുടെ സംഘടനയുടെ പ്രവർത്തനരീതികൾ മനസ്സിലാക്കുകയും ഗോത്രക്ഷേമ പദ്ധതികളിൽ ആന്ധ്രാപ്രദേശ് സർക്കാരിനെ സഹായിക്കുകയും ചെയ്തു. “കോവിഡ്-19 പടർന്നുപിടിച്ചപ്പോൾ, ഞാൻ അതിഥി തൊഴിലാളികളോടൊപ്പം പ്രവർത്തിച്ചു, ആ അനുഭവം എന്റെ അസ്വസ്ഥത വർദ്ധിപ്പിച്ചു. പെട്ടെന്ന് രാജ്യമില്ലാത്തവരായി മാറിയതുകൊണ്ട് ആയിരക്കണക്കിന് ആളുകൾ സങ്കൽപ്പിക്കാൻ കഴിയാത്തത്ര ദൂരം നടന്നുപോകുന്നത് കണ്ട് നമ്മൾ എങ്ങനെ നിശബ്ദരായിരിക്കുന്നു എന്ന് എനിക്ക് മനസ്സിലായില്ല,” തന്റെ ഉത്കണ്ഠയും അമർഷവും വ്യക്തമാക്കിക്കൊണ്ട് മഷ്കൂറ പറയുന്നു.

തന്റെ ഭാവി പദ്ധതികളെ ചോദ്യം ചെയ്യാനും ഉറപ്പുള്ള ഒരു നിലപാട് കണ്ടെത്താനും അവർ പ്രയാസപ്പെട്ടു. ഓരോ ആഴ്ചയും, പങ്കാളിയുടെ സഹായത്തോടെ, തന്റെ ചിന്താഗതികൾ വ്യക്തമാക്കാൻ അവർ സ്വയം പരിശോധന നടത്തി. ഒടുവിൽ, ഒരു കാര്യം വ്യക്തമായി: ഡാർജിലിംഗ് മഷ്കൂറയെ വിളിക്കുകയായിരുന്നു. ഒരു തിരിച്ചുവരവ് അനിവാര്യമായിരുന്നു.

അതിനിടയിൽ, ഒരു നേരിയ തലവേദനയ്ക്ക് ചികിത്സ തേടിയും മഷ്കൂറയ്ക്കായുള്ള നിരവധി പദ്ധതികളുമായി അവരുടെ ഒരു ബന്ധു ബംഗളൂരുവിൽ എത്തി. വികസന പദ്ധതികളെക്കുറിച്ചുള്ള ആവേശകരമായ ചർച്ചകൾ നടന്നു, പുതിയ ആശയങ്ങൾ പങ്കുവെക്കപ്പെട്ടു, അഞ്ച് വർഷത്തിനുള്ളിൽ ഡാർജിലിംഗിലേക്ക് മടങ്ങാൻ മഷ്കൂറ തീരുമാനിച്ചു. അഞ്ച് വർഷത്തിനുള്ളിൽ പലതും സംഭവിക്കാം, എന്നാൽ മടങ്ങിവരാനുള്ള പദ്ധതി അവർക്ക് മാറ്റാൻ കഴിയാത്തതായിരുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, അപ്രതീക്ഷിതമായ സംഭവവികാസങ്ങൾ വെറും മൂന്ന് ദിവസങ്ങൾക്കപ്പുറം കാത്തിരിക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു. ബന്ധുവിന്റെ തലവേദന മാരകമാണെന്ന് തെളിഞ്ഞു, ഇത് ജീവിതത്തിന്റെ അസ്ഥിരതയെക്കുറിച്ച് ചിന്തിക്കാൻ മഷ്കൂറയെ പ്രേരിപ്പിച്ചു. “അഞ്ച് വർഷത്തെ കാര്യം നിൽക്കട്ടെ, ഇന്ന് വൈകുന്നേരം എന്ത് സംഭവിക്കുമെന്ന് നമുക്കറിയില്ല,” അവർ പറയുന്നു, “നമ്മൾ മരണത്തെ മനസ്സിലാക്കണം.” വൈകാതെ അവർ അസിം പ്രേംജി ഫൗണ്ടേഷനിൽ നിന്ന് രാജി സമർപ്പിച്ചു.

“തുടക്കത്തിൽ, എനിക്ക് ഒരു സ്കൂൾ തുടങ്ങണമെന്നുണ്ടായിരുന്നു, എന്നാൽ അത് എത്ര വലിയ ദൗത്യമാണെന്ന് എനിക്കറിയമായിരുന്നു. എന്റെ അമ്മ ഡാർജിലിംഗിലെ ഒരു വിദൂര ഗ്രാമത്തിൽ ഒരു സ്കൂൾ നടത്തിയിരുന്നു. മൂന്ന് വർഷത്തിന് ശേഷം അമ്മ അത് ഒരു ഗവൺമെന്റ് സ്കൂളായി രജിസ്റ്റർ ചെയ്യിപ്പിച്ചു. 2022 ലെ പുതുവത്സര ദിനത്തിൽ ഞാൻ ആ സ്ഥലത്തേക്ക് ഒരു തീർത്ഥാടനം പോലെ പോയി, അവിടെവെച്ച് കണ്ടുമുട്ടിയ ഒരു ഗ്രാമവാസി എന്നോട് പറഞ്ഞു, 'നിങ്ങളുടെ അമ്മയാണ് ഞങ്ങളെ വിദ്യാഭ്യാസവുമായി പരിചയപ്പെടുത്തിയത്,'” മഷ്കൂറ പറയുന്നു, തുടർന്ന് കൂട്ടിച്ചേർക്കുന്നു, “അതിനെക്കുറിച്ച് ഓർക്കുമ്പോൾ എനിക്ക് രോമാഞ്ചം ഉണ്ടാകുന്നു.”

അവർ തുടരുന്നു, “എന്റെ ജന്മനാട്ടിലെ അവസ്ഥ പരിഹരിക്കാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിച്ചു, കഴിഞ്ഞ 20 വർഷമായി അവിടെ കാര്യമായ മാറ്റമൊന്നും ഉണ്ടായിട്ടില്ലെന്ന് ഞാൻ ഭയത്തോടെ മനസ്സിലാക്കി. ഡാർജിലിംഗിലെ യുവാക്കൾ വളർച്ചയ്ക്കുള്ള തുച്ഛമായ അവസരങ്ങളുമായി പോരാടുന്നതും സാമൂഹിക മാറ്റത്തോടുള്ള നിഷ്ക്രിയത്വത്തിലേക്ക് കൂപ്പുകുത്തുന്നതും ഞാൻ കണ്ടു. നമ്മൾ ഓരോരുത്തരും വലിയൊരു വ്യവസ്ഥയുടെ സ്വാധീനമുള്ള ഭാഗമാണ്, നമ്മൾ എല്ലാവരും എല്ലാവരെയും ബാധിക്കുന്നു. തീർച്ചയായും, യുവാക്കളെ ഇതിനെക്കുറിച്ച് ബോധവാന്മാരാക്കുകയും അവർക്ക് ആവശ്യത്തിന് വഴികാട്ടുകയും ചെയ്യേണ്ടതുണ്ടായിരുന്നു.”

അതൊരു വലിയ വിശ്വാസപ്രമാണമായിരുന്നു, എന്നാൽ ബുദ്ധ സന്യാസിമാരെക്കുറിച്ചും സൂഫി വിശുദ്ധരെക്കുറിച്ചുമുള്ള പിതാവിന്റെ കഥകൾക്കിടയിലാണ് മഷ്കൂറ വളർന്നത്, അതിനാൽ വിശ്വാസം അവർക്ക് അന്യമായിരുന്നില്ല. അങ്ങനെ അവരുടെ ഏറ്റവും ആവേശകരമായ യാത്ര ആരംഭിച്ചു. ഡാർജിലിംഗിൽ എത്തിയപ്പോൾ, തങ്ങളുടെ ലക്ഷ്യത്തിൽ ഒന്നിച്ച പ്രതിബദ്ധതയുള്ള ചെറുപ്പക്കാരായ പ്രൊഫഷണലുകളുടെ ഒരു സംഘത്തെ അവർ ഒന്നിപ്പിച്ചു. അതായിരുന്നു ഈസ്റ്റേൺ ഹിമാലയൻ ഫൗണ്ടേഷന്റെ പ്രധാന സംഘം. ഇഎച്ച്എഫിന്റെ ആശയത്തിൽ ആകൃഷ്ടരായ അസിം പ്രേംജി ഫൗണ്ടേഷൻ, സംഘടന സ്ഥാപിക്കുന്നതിനും യുവാക്കളുടെ പങ്കാളിത്ത മാതൃക വികസിപ്പിക്കുന്നതിനും പിന്തുണ നൽകി.

ഈസ്റ്റേൺ ഹിമാലയൻ ഫൗണ്ടേഷൻ ഡാർജിലിംഗിലെയും കലിംപോംഗിലെയും യുവാക്കളെ 10 മാസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഫെലോഷിപ്പുകളിൽ ചേരാൻ ക്ഷണിക്കുന്നു. വിദ്യാർത്ഥികൾ സാമൂഹിക പ്രശ്നങ്ങൾ പഠിക്കുകയും സാധ്യമായ പരിഹാരങ്ങൾ രൂപപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈ നൂറ്റാണ്ടിൽ പ്രസക്തമായ ഒരു വിദ്യാഭ്യാസം നേടിയെടുക്കാൻ ഫൗണ്ടേഷൻ വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് പ്രചോദനം നൽകുന്നു. ലഭ്യ ഫൗണ്ടേഷനുമായി സഹകരിച്ച്, അവർ 'കരികുലം ഫോർ ഇംപ്രൂവ്ഡ് സെൽഫ് എഫിഷ്യസി' വികസിപ്പിച്ചു. ഈ പ്രോഗ്രാം മാനസികാരോഗ്യ അവബോധത്തെയും ആരോഗ്യകരമായ ബന്ധങ്ങൾ കെട്ടിപ്പടുക്കുന്നതിനെയും പിന്തുണയ്ക്കുന്നു. ഫെലോഷിപ്പിലൂടെ വിദ്യാർത്ഥികൾ സ്വയം, തങ്ങളുടെ സമൂഹത്തെ, ഭൂമിയെ പരിപാലിക്കാനുള്ള സന്നദ്ധതയോടെ പുറത്തുവരുന്നു. ഇഎച്ച്എഫ് പ്രശസ്തമായ പട്ടികകളിൽ ഇടം നേടിയിട്ടുണ്ട്; 2023-ൽ, ഫൗണ്ടേഷൻ ഐഐഎംബി-യുടെ എന്എസ്ആർസിഇഎൽ ഇൻകുബേഷനായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.

ഐക്യം സ്പേസ് വഴി ഇഎച്ച്എഫ് ഫെലോകളെ കേരളം പരിചയപ്പെടുത്താൻ മഷ്കൂറ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. അസിം പ്രേംജിയിലായിരുന്ന കാലം മുതൽ ഷമീറിനെ അറിയാവുന്നതിനാൽ, മഷ്കൂറ ഐക്യവുമായി അടുത്ത ബന്ധം കാത്തുസൂക്ഷിക്കുന്നു. അവർ പറയുന്നു, “മാറ്റങ്ങൾ കൊണ്ടുവരുന്നവരുടെ പ്രയാസമേറിയതും ഒറ്റപ്പെട്ടതുമായ യാത്രയെ ഒരു കൂട്ടായ അനുഭവമാക്കി മാറ്റാനുള്ള ഐക്യം സ്പേസിന്റെ ശ്രമത്തെ ഞാൻ പ്രശംസിക്കുന്നു. ഐക്യം സ്പേസ് വഴി, ഇഎച്ച്എഫിന് കൂടുതൽ ദൃശ്യപരത നേടാനും സാധ്യമായ പങ്കാളികളുമായി ബന്ധപ്പെടാനും കഴിയുമെന്ന് ഞാൻ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു.”

“സമൂഹത്തിൽ എന്തെങ്കിലും മാറ്റാൻ കഴിയുമെങ്കിൽ, അത് എന്തായിരിക്കും?” ഞാൻ എന്റെ അവസാന ചോദ്യം ചോദിക്കുന്നു.

മഷ്കൂറ ഒരു ബുദ്ധമത പഠനം ഓർമ്മിക്കുന്നു, “ശരി തെറ്റായും തെറ്റ് ശരിയായും തോന്നുന്ന ഒരു കാലം വരും. ഈ ദുരവസ്ഥ ഇതിനകം നമ്മിൽ എത്തിച്ചേർന്നിട്ടുണ്ടെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു, ഈ സാഹചര്യത്തെ നമ്മൾ ചോദ്യം ചെയ്യുന്ന ഒരു ലോകം ഞാൻ സ്വപ്നം കാണുന്നു. അറിവ് വികേന്ദ്രീകരിക്കപ്പെടുകയും എല്ലാവരും ചോദ്യങ്ങൾ ചോദിക്കാൻ ഭയപ്പെടാതെ സ്വന്തം പാത വെട്ടിത്തെളിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരു ലോകം.”

ഡാർജിലിംഗ് ആസ്ഥാനമായുള്ള, യുവാക്കളിൽ നേതൃത്വ മൂല്യങ്ങൾ വളർത്തുകയും തീവ്രമായ ഫെലോഷിപ്പുകളിലൂടെ അവരെ വഴിനടത്തുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരു സന്നദ്ധ സംഘടനയായ ഈസ്റ്റേൺ ഹിമാലയൻ ഫൗണ്ടേഷന്റെ സിഇഒയും സ്ഥാപകയുമാണ് മഷ്കൂറ ഫരീദി.