ഖദീജ ഫിദകൗതുകത്തോടെ മുന്നോട്ട്

വിവേചനങ്ങളും സാമൂഹിക പോരായ്മകളും പലർക്കും പ്രചോദനമാകാറുണ്ട്, എന്നാൽ സജീവമായി ഇറങ്ങിത്തിരിച്ച് മാറ്റങ്ങൾ വരുത്താനുള്ള ആർജ്ജവം എല്ലാവർക്കും ഉണ്ടാകണമെന്നില്ല. ഖദീജയോട് സംസാരിക്കുമ്പോൾ, അവരുടെ ഈയൊരു നിലപാട് നമ്മെ അത്ഭുതപ്പെടുത്തും. തന്റെ പതിനഞ്ചാം വയസ്സിൽ സ്കൂളിലെ ഉച്ചഭക്ഷണത്തിന്റെ മോശം നിലവാരം ശ്രദ്ധയിൽപ്പെട്ടപ്പോൾ തന്നെ അവരത് തെളിയിച്ചതാണ്. സ്കൂൾ ലീഡർ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ വിജയിച്ച അവർ, നടത്തിയ നിരന്തരമായ ആവശ്യങ്ങളെത്തുടർന്ന് ഉച്ചഭക്ഷണത്തിന്റെ നിലവാരം ഗണ്യമായി മെച്ചപ്പെടുകയും മുൻപത്തേക്കാൾ കൂടുതൽ വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് ഭക്ഷണം ലഭ്യമാവുകയും ചെയ്തു. ചോദ്യം ചെയ്യാനും നയിക്കാനും സേവനം ചെയ്യാനുമുള്ള ഈ സ്വാഭാവിക അഭിരുചിയോടെയാണ് ഖദീജ കോഴിക്കോട് ഫാറൂഖ് കോളേജിൽ ബാച്ചിലർ ഓഫ് കൊമേഴ്സിന് ചേർന്നത്. മൂന്നാം വർഷത്തിൽ, സ്റ്റുഡന്റ് യൂണിയൻ ജനറൽ സെക്രട്ടറിയെന്ന നിലയിൽ വിദ്യാർത്ഥികളുടെ ആവശ്യങ്ങൾ കേൾപ്പിക്കാനും പരിഷ്കാരങ്ങൾക്ക് നേതൃത്വം നൽകാനും അവർ സഹായിച്ചു. ആളുകളോട് ഇടപെടുന്നതിലെന്ന പോലെ കണക്കുകളിലും മിടുക്കിയായിരുന്ന ഖദീജ ഫാറൂഖ് കോളേജിലെ ടെഡ്ക്സിന്റെ (TedX) ആദ്യ പതിപ്പിന്റെ ഫിനാൻസ് ഹെഡ് ആയി പ്രവർത്തിച്ചു. 

ഒരു ക്യാമ്പസ് സോഷ്യൽ റെസ്‌പോൺസിബിലിറ്റി ഇവന്റാണ് ഖദീജയെ കേരളത്തിലെ തീരദേശ സമൂഹങ്ങളിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്ന സോഷ്യൽ ഇംപാക്ട് ഓർഗനൈസേഷനായ iLab ന് പരിചയപ്പെടുത്തിയത്. വളരെയധികം പ്രചോദിതയായ അവർ ഇടയ്ക്കിടെ ഐലാബിൽ (iLab) പോയിത്തുടങ്ങി. 2022-ൽ, വൈപി ഫൗണ്ടേഷന്റെ (YP Foundation) 'നോ യുവർ ബോഡി, നോ യുവർ റൈറ്റ്സ്' പ്രോഗ്രാമിന്റെ ഭാഗമായി നടന്ന 3 ദിവസത്തെ റെസിഡൻഷ്യൽ ഇവന്റിൽ ഐലാബ് പങ്കാളികളായപ്പോൾ, അതിന്റെ ഇംഗ്ലീഷ് പാഠ്യപദ്ധതി മലയാളത്തിലേക്ക് തർജ്ജമ ചെയ്യുന്നതിൽ ഖദീജ ശ്രദ്ധേയമായ സംഭാവന നൽകി. ആ സമയത്താണ് അവർ ഐലാബിന്റെ സ്ഥാപകയായ നസ്മിനയുമായി സംസാരിക്കുന്നത്, അത് തന്റെ ജീവിതത്തെയും കരിയറിനെയും എത്രത്തോളം മാറ്റിമറഴിക്കുമെന്ന് അന്ന് അവർ അറിഞ്ഞിരുന്നില്ല. ഖദീജ ഐലാബിന്റെ ഇവന്റുകൾക്കായി പോസ്റ്ററുകൾ നിർമ്മിക്കാനും ഫോട്ടോകൾ എടുക്കാനും വീഡിയോകൾ എഡിറ്റ് ചെയ്യാനും തുടങ്ങി—ഈ ചെറിയ പ്രോജക്റ്റുകൾ ഉടൻ തന്നെ ഒരു ഇന്റേൺഷിപ്പായി മാറി. ബിരുദപഠനത്തിനു ശേഷം, അവർ ടാലന്റ് മാനേജ്‌മെന്റ് ലീഡായി ഐലാബിൽ ചേർന്നു, അത് അവരുടെ ഏറ്റവും ആവേശകരമായ യാത്രയുടെ തുടക്കമായിരുന്നു.

ചേർന്നയുടൻ തന്നെ, അനാഹ ട്രസ്റ്റ് വാഗ്ദാനം ചെയ്ത ഗ്രാന്റിനായി, വിദ്യാഭ്യാസത്തിൽ മാത്രം കേന്ദ്രീകരിക്കാത്ത ഐലാബിന്റെ ആദ്യ പ്രോഗ്രാം ആസൂത്രണം ചെയ്യാൻ ഖദീജയും സഹപ്രവർത്തകൻ ഹൈദറും ചേർന്ന് തീരുമാനിച്ചു. ഐലാബിനെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം അത് തികച്ചും അപരിചിതമായ മേഖലയായിരുന്നു, ഖദീജയ്ക്ക് അതിലും ഉപരിയായി; സോഷ്യൽ വർക്കിൽ അവൾക്ക് വിദ്യാഭ്യാസ പശ്ചാത്തലമൊന്നുമില്ലായിരുന്നു, എങ്കിലും തന്റെ ആദ്യത്തെ സോഷ്യൽ ഇംപാക്ട് പ്രോജക്റ്റ് ആസൂത്രണം ചെയ്യുമ്പോൾ ആശയങ്ങളും മികച്ച രീതികളും സ്വയം പഠിച്ചുകൊണ്ട് അവർ മുന്നേറി. ഒടുവിൽ, കോസ്റ്റൽ ലൈവ്‌ലിഹുഡ് ആക്‌സിലറേഷൻ പ്രോഗ്രാം (CLAP) കൃത്യമായി രൂപകൽപ്പന ചെയ്യപ്പെടുകയും അംഗീകരിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു. ഇത് കേരളത്തിലെ തീരദേശത്തെ അമ്മമാരുടെ സംരംഭകത്വ ആശയങ്ങളെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്ന ഐലാബിന്റെ ജീവനോപാധി മേഖലയ്ക്ക് തുടക്കമിട്ടു. തുടർന്ന് തീരദേശങ്ങളിലെ ഡിജിറ്റൽ വികസനത്തിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്ന രണ്ടാമത്തെ പ്രോജക്റ്റ് ആസൂത്രണം ചെയ്യുന്നതിലേക്ക് ഖദീജ കടന്നു.

“തീരദേശത്തെ ഭൂരിഭാഗം സ്ഥലങ്ങളിലും നെറ്റ്‌വർക്ക് കുറവാണ്, ഉപ്പുവെള്ളത്തിന്റെ സാന്നിധ്യം കാരണം ഡിജിറ്റൽ ഉപകരണങ്ങൾ നന്നായി പ്രവർത്തിക്കാറുമില്ല. തദ്ഫലമായി, ഭൂരിഭാഗം ആളുകൾക്കും അക്കാദമിക് ആവശ്യങ്ങൾക്ക് പുറത്ത് വലിയ എക്‌സ്‌പോഷർ ലഭിക്കാറില്ല. യുവാക്കൾക്ക് ഈ നഷ്ടപ്പെട്ട എക്‌സ്‌പോഷർ നൽകുന്നതിനുള്ള ഒരു ഡിജിറ്റൽ അപസ്കില്ലിംഗ് പ്രോഗ്രാമായാണ് ഡിജിറ്റൽ ടെക് ലിറ്ററസി പ്രോഗ്രാം അല്ലെങ്കിൽ ഡിടിഎൽപി (DTLP) ആരംഭിച്ചത്,” ഖദീജ വിശദീകരിക്കുന്നു.

അടുത്ത വർഷം, ഖദീജ നിരവധി പ്രോഗ്രാമുകൾ ഏകോപിപ്പിക്കുകയും സോഷ്യൽ വർക്ക് മേഖല പര്യവേക്ഷണം ചെയ്യുകയും പുതിയ രീതികൾ പഠിക്കുകയും ചെയ്തു. കമ്മ്യൂണിറ്റി അധിഷ്ഠിത നാടക പരിശീലനമായ തിയേറ്റർ ഓഫ് ദി ഒപ്രസ്ഡ് (TOTO) യുമായി ബന്ധപ്പെട്ട രീതികൾ അവർ തന്റെ മൊഡ്യൂളുകളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തി. 2024 സെപ്റ്റംബറിൽ 'ദി സർക്കിൾ ലാബ്‌സ്' വാഗ്ദാനം ചെയ്ത ബദൽ വിദ്യാഭ്യാസ അധിഷ്ഠിത പ്രോഗ്രാം ഗ്രാന്റിനായി തന്റെ ആദ്യത്തെ നിർദ്ദേശം തയ്യാറാക്കുമ്പോഴാണ് ഖദീജ തോറ്റോയെക്കുറിച്ച് (TOTO) അറിയുന്നത്. പഠിക്കാനും യാത്ര ചെയ്യാനും ഏറെ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ഖദീജ, ഹിമാചൽ പ്രദേശിലെ പാലംപൂരിലേക്ക് വണ്ടി കയറുകയും ശ്രീ പ്രശാന്ത് ഭൂഷൺ നടത്തുന്ന സംഭാവന ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് പബ്ലിക് പോളിസി ആൻഡ് പോളിറ്റിക്സിൽ വെച്ച് നടന്ന ടോടോ വർക്ക്ഷോപ്പിൽ പങ്കെടുക്കുകയും ചെയ്തു. “ഐലാബിലെ ഞങ്ങളുടെ കുട്ടികൾ അല്പം അമിത ആവേശമുള്ളവരും, ആത്മവിശ്വാസമുള്ളവരും, സ്വാഭാവികമായി ജിജ്ഞാസയുള്ളവരുമാണ്. എന്നിരുന്നാലും, അവരുടെ സോഷ്യൽ ഇമോഷണൽ ലേണിംഗ് (SEL) കഴിവുകൾ ഞങ്ങൾ കൂടുതൽ മെച്ചപ്പെടുത്തേണ്ടതുണ്ടായിരുന്നു. നിലവിലുള്ള അക്കാദമിക് മൊഡ്യൂളുകളിലും ക്ലാസ് റൂം രീതികളിലും TOTO ഉൾപ്പെടുത്തുന്നതിനുള്ള വഴികൾ ഞങ്ങൾ സർക്കിൾ ലാബ്സിന് മുന്നിൽ നിർദ്ദേശിച്ചു. അധ്യാപന രീതികൾ മുതൽ ക്ലാസ് റൂമിലെ കൃത്യനിഷ്ഠ വരെയുള്ള കാര്യങ്ങൾ അധ്യാപകരും വിദ്യാർത്ഥികളും തമ്മിലുള്ള സഹകരണത്തിലൂടെയാണ് നടപ്പിലാക്കുന്നത്, ഇത് ക്ലാസ് മുറിയിലെ പരമ്പരാഗത അധികാര സമവാക്യങ്ങളെ മാറ്റിയെഴുതുന്നു. ഞങ്ങളുടെ കുട്ടികളുടെ ആത്മവിശ്വാസത്തെ ക്ലാസ് റൂം രീതികൾ ആവിഷ്കരിക്കുന്നതിലേക്ക് തിരിച്ചുവിടാനും തങ്ങളുടെ വ്യക്തിത്വം നാണക്കേടില്ലാതെ അംഗീകരിക്കാനും ഞങ്ങൾ അവരെ പ്രാപ്തരാക്കി,” ഖദീജ പറയുന്നു.

ക്ലാപ്പിന്റെ (CLAP) കോർഡിനേറ്റർ എന്ന നിലയിൽ, ഉർമി (Urmi) എന്ന മാതൃ ബ്രാൻഡിന് കീഴിലുള്ള ചെറുകിട സംരംഭങ്ങളുടെ ബ്രാൻഡിംഗ്, മാർക്കറ്റിംഗ്, കണ്ടന്റ് ക്രിയേഷൻ എന്നിവ ഖദീജ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നു. പത്ത് സ്ത്രീകൾ ചേർന്ന് നടത്തുന്ന പരിസ്ഥിതി സൗഹൃദ പേന നിർമ്മാണം, തുണിപ്പൊതി (കൈകൊണ്ടുണ്ടാക്കിയ തുണി പുസ്തകങ്ങൾ), നൂല് (എംബ്രോയ്ഡറി ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ), ഹബീസ് ഹാൻഡ്‌മേഡ് (സോപ്പ് നിർമ്മാണം), ഷമ (മെഴുകുതിരി നിർമ്മാണം), ചില്ല് (ഫോട്ടോ ഫ്രെയിമിംഗ്), റെസിൻ വർക്ക്, ബാഗ് നിർമ്മാണം എന്നിവ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. “ഡിഗ്രിക്ക് ശേഷം എനിക്ക് ഒരു എംബിഎ ചെയ്യണമെന്നുണ്ടായിരുന്നു, എന്നാൽ ഞാൻ അത് ചെയ്തിരുന്നെങ്കിൽ, ഒരു ബ്രാൻഡ് മാത്രമേ ഉണ്ടാക്കുമായിരുന്നുള്ളൂ, എന്നാൽ ഇവിടെ, ഒരേ സമയം ഒന്നിലധികം ബ്രാൻഡുകൾ നിർമ്മിക്കാൻ ഞാൻ സഹായിക്കുന്നു,” ഖദീജ ചിരിച്ചുകൊണ്ട് തുടരുന്നു, “എനിക്ക് വിചാരിക്കാവുന്നതിലും കൂടുതൽ ആളുകളെ സ്വാധീനിക്കാനും സാധിക്കുന്നുണ്ട്. ഒരിക്കൽ ഒരു അമ്മ പറഞ്ഞു, 'ബ്രാൻഡിലൂടെ സമ്പാദിച്ച പണം കൊണ്ട് ഞാൻ എനിക്ക് ഇഷ്ടപ്പെട്ട ഭക്ഷണം വാങ്ങി കഴിച്ചു, ഭർത്താവിന് ഒരു ഷർട്ടും മക്കൾക്ക് കളിക്കോപ്പുകളും വാങ്ങി നൽകി,' ഒരാൾക്ക് വേണ്ട ഏറ്റവും വലിയ അംഗീകാരം അതാണ്.”

ഡിടിഎൽപി, എച്ച്ആർ ചുമതലകൾ, സോഷ്യൽ മീഡിയ മാനേജ്‌മെന്റ് എന്നിവയ്‌ക്കൊപ്പം ഖദീജ ക്ലാപ്പും ഏകോപിപ്പിക്കുന്നു. ക്ഷീണം സ്വാഭാവികമാണ്, എന്നാൽ ഐലാബിലെ ജോലി വാക്കുകൾക്ക് അതീതമായ സംതൃപ്തി നൽകുന്നതാണ്. ഡിടിഎൽപിയുടെ ആദ്യ ബാച്ചിന്റെ കൺവൊക്കേഷൻ ദിനം ഖദീജ പുഞ്ചിരിയോടെ ഓർക്കുന്നു, “എല്ലാവരും തങ്ങളുടെ അനുഭവങ്ങളെക്കുറിച്ച് ഓരോ കഥകൾ പങ്കുവെച്ചു, എന്റെ പേര് പരാമർശിക്കുന്നത് കേട്ടപ്പോൾ ലഭിച്ച അംഗീകാരവും സന്തോഷവും മറ്റൊന്നിനോടും ഉപമിക്കാൻ കഴിയില്ല. നമ്മൾ ഓർക്കാത്ത ചെറിയ കാര്യങ്ങൾ പോലും മാറ്റങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കുന്നുണ്ടെന്ന് ആ ദിവസം എന്നെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു. ഐലാബിലെ ഒരു വർഷത്തെ ഏറ്റവും മികച്ച പൂർത്തീകരണവും ഞാൻ എല്ലാ ദിവസവും എന്തിനാണ് പരിശ്രമിച്ചതെന്നതിൻ്റെ ഉത്തരവുമായിരുന്നു അത്.” 

ഐലാബിൽ കൂടുതൽ ബ്രാൻഡുകൾ കെട്ടിപ്പടുക്കാനും നിലവിലുള്ളവ ശക്തിപ്പെടുത്താനും ഖദീജ ലക്ഷ്യമിടുന്നു. ഗുണനിലവാരമുള്ള മാറ്റങ്ങൾക്കാണ് അവർ മുൻഗണന നൽകുന്നത്:

“സോഷ്യൽ ഇംപാക്ട് മേഖല നേരിടുന്ന പ്രധാന പ്രശ്നം എണ്ണത്തിൽ മാത്രം ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നതാണ്. മാറ്റത്തിന് വിധേയരാകുന്ന സംഘത്തിൽ രണ്ട് പേർ മാത്രമേ ഉള്ളൂവെങ്കിൽ പോലും, ആ മാറ്റത്തിന്റെ ഗുണനിലവാരവും സുസ്ഥിരതയുമാണ് പ്രധാനം എന്ന് ഞാൻ വിശ്വസിക്കുന്നു. ഈ മേഖലയ്ക്ക് വൻ സാധ്യതകളാണുള്ളത്, ചെറിയൊരു ഉത്തരവാദിത്തത്തിന് വലിയ മാറ്റങ്ങൾ കൊണ്ടുവരാൻ കഴിയും.”

പാർശ്വവൽക്കരിക്കപ്പെട്ട സമൂഹങ്ങളുടെ വളർച്ചയ്ക്കായി മാറ്റത്തിന്റെ വക്താക്കൾ ഇടങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുമ്പോൾ, പരസ്പരം സഹകരിക്കാനും പ്രചോദിപ്പിക്കാനും അവർക്കും സ്വന്തമായി കൂട്ടായ്മകൾ ആവശ്യമാണെന്ന് അവർ അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു - ഇവിടെയാണ് ഐക്യം സ്പേസ് (aikyam space) കടന്നുവരുന്നത്. “നസ്മിന വഴിയാണ് ഞാൻ ഐക്യത്തിനെ കുറിച്ച് അറിയുന്നത്, ഐക്യം എന്നത് ആശ്വാസം നൽകുന്ന ഒന്നാണെന്ന് എനിക്ക് എപ്പോഴും തോന്നിയിട്ടുണ്ട്.”

ഞങ്ങൾ ഖദീജയുടെ വിവരങ്ങൾ തയ്യാറാക്കുമ്പോഴേക്കും അവർ മുന്നോട്ട് പോയിക്കഴിഞ്ഞിരുന്നു—ഐലാബിലെ തന്റെ ചുമതലയിൽ നിന്ന് നിരവധി രാജ്യങ്ങളിൽ പ്രവർത്തനങ്ങളുള്ള മൾട്ടിനാഷണൽ ബിസിനസ് ഗ്രൂപ്പായ അക്നോവൽ ഗ്രൂപ്പിന്റെ (Aknovel Group) മാർക്കറ്റിംഗ് ഹെഡ് ആയി അവർ മാറി. വിവിധ സംരംഭങ്ങളിലുടനീളം മാർക്കറ്റിംഗ് തന്ത്രങ്ങൾക്കും ബ്രാൻഡ് പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കും നേതൃത്വം നൽകുന്നതിനൊപ്പം, വരാനിരിക്കുന്ന CAT പരീക്ഷയിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ച് അവർ എംബിഎ പഠനവും നടത്തുന്നുണ്ട്. 

“അവസാനമായി, ജോലിയ്ക്ക് പുറത്ത് നിങ്ങൾ ഇഷ്ടപ്പെടുന്ന ഒരു കാര്യം എന്താണ്?” ഞാൻ ചോദിക്കുന്നു.

“യാത്രകൾ,” അവർ പറയുന്നു. “അത് എന്നെ എന്റെ ജീവിതത്തിൽ നിന്നും ചിന്തകളിൽ നിന്നും വേറിട്ട കാഴ്ചപ്പാടുകളിലേക്കും ജീവിതങ്ങളിലേക്കും നയിക്കുന്നു. ഓരോ വർഷവും പുതിയൊരു സ്ഥലം കണ്ടെത്താൻ ഞാൻ ശ്രദ്ധിക്കാറുണ്ട്.” 

ജിജ്ഞാസയും സ്ഥിരോത്സാഹവുമുള്ള ഈ യുവനേതാവിനായി കാത്തിരിക്കുന്നത് പുതിയ സ്ഥലങ്ങൾ മാത്രമല്ല, നിരവധി പുരസ്കാരങ്ങളും അംഗീകാരങ്ങളുമാണെന്ന് എനിക്ക് ഉറപ്പുണ്ട്.

ഇതും വായിക്കുക,

നസ്മിന നാസിർ