മേഘ ജിഭാകതെനമ്മുടെ സ്വപ്നങ്ങൾക്കും പ്രാധാന്യമുണ്ട്

ഐക്യം ഫെലോ '23

മഹാരാഷ്ട്രയിലെ ലോഭി ഗ്രാമത്തിലെ കരിമ്പ്, നെൽപ്പാടങ്ങളിലൂടെ ഓടിനടന്ന ചെറിയ പെൺകുട്ടിയായിരുന്നപ്പോൾ പോലും മേഘ സ്വന്തം ലോകത്താണ് ജീവിച്ചിരുന്നത്. പലപ്പോഴും സഹോദരിമാരിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തയായിട്ടാണ് അവൾ കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരുന്നത്. കൗമാരപ്രായം എത്തിയതോടെ ഒരു പോലീസുകാരിയാകണമെന്ന ആഗ്രഹം അവളിലുണ്ടായി. സ്കൂൾ പഠനം പൂർത്തിയാക്കിയ ഉടൻ തന്നെ പരിശീലനം ആരംഭിക്കാൻ മേഘ തീരുമാനിച്ചു. ഇതിനർത്ഥം അവൾക്ക് തൻ്റെ ഗ്രാമം ഉപേക്ഷിച്ച് നാസിക് വരെ യാത്ര ചെയ്യേണ്ടി വന്നു എന്നാണ്.

നിശ്ചയദാർഢ്യത്തോടെ അവൾ ബാഗുകൾ പാക്ക് ചെയ്യുകയും നാസിക്കിലെ ഒരു റെസിഡൻഷ്യൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിൽ തീവ്രമായ ശാരീരിക, അക്കാദമിക് പരിശീലനം ആരംഭിക്കുകയും ചെയ്തു. എന്നാൽ അവൾ അറിയാതെ മഹാമാരി തൊട്ടടുത്ത് എത്തിയിരുന്നു. ഏതാനും മാസങ്ങൾക്ക് ശേഷം, പരിശീലനം എപ്പോൾ പുനരാരംഭിക്കാൻ കഴിയുമെന്നതിനെക്കുറിച്ച് ഒരു ധാരണയുമില്ലാതെ അവൾക്ക് തൻ്റെ ഗ്രാമത്തിലേക്ക് മടങ്ങേണ്ടി വന്നു. നാട്ടിൽ തിരിച്ചെത്തിയ അവൾ ബാച്ചിലർ ഓഫ് ആർട്സ് കോഴ്‌സിന് ചേർന്നു. എന്നാൽ അവളുടെ മനസ്സ് അതിലല്ലെന്ന് സഹോദരി വേഗത്തിൽ മനസ്സിലാക്കുകയും അവളെ സജ്ഹേ സപ്നേയ്ക്ക് (Sajhe Sapne) പരിചയപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തു.

സജ്ഹേ സപ്നേയിലൂടെ ഒരു പുതിയ പാത

ഗ്രാമീണ മേഖലകളിലെ പെൺകുട്ടികളെ മാനേജ്‌മെൻ്റ്, ഗണിത വിദ്യാഭ്യാസം, ഫ്രണ്ട്-എൻഡ് ഡെവലപ്‌മെൻ്റ് എന്നീ മേഖലകളിൽ കരിയർ കെട്ടിപ്പടുക്കാൻ സഹായിക്കുന്നതിനായി ഒമ്പത് മാസം ദൈർഘ്യമുള്ള കോഴ്‌സുകൾ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്ന ഒരു ലാഭരഹിത സംഘടനയാണ് സജ്ഹേ സപ്നേ. “എൻ്റെ ഗ്രാമത്തിൽ, പെൺകുട്ടികൾ നഴ്‌സിംഗ് അല്ലെങ്കിൽ ബ്യൂട്ടീഷ്യൻ കോഴ്‌സുകളാണ് തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നത്, കോഴ്‌സ് പൂർത്തിയാക്കിയാലും അവർ അധികവും ജോലി ചെയ്യാറില്ല. എനിക്ക് ഇവയിലൊന്നും താത്പര്യമുണ്ടായിരുന്നില്ല, പക്ഷേ തുടക്കത്തിൽ സജ്ഹേ സപ്നേയിൽ ചേരാനും എനിക്ക് വലിയ ആവേശമൊന്നും ഇല്ലായിരുന്നു,” ഫ്രണ്ട്-എൻഡ് ഡെവലപ്‌മെൻ്റ് പഠിക്കാൻ തിരഞ്ഞെടുത്ത മേഘ പറയുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, അഡ്മിഷൻ ലെറ്റർ ലഭിച്ചപ്പോൾ, അവൾ വീണ്ടും ലോഭി വിടാൻ തീരുമാനിച്ചു, ഇത്തവണ ഹിമാചൽ പ്രദേശിലേക്ക്. ആദ്യത്തെ കുറച്ച് മാസങ്ങൾ 21-കാരിയായ അവളെ വല്ലാതെ ഭയപ്പെടുത്തി; ഭാഷ മുതൽ ഭൂപ്രകൃതി വരെ എല്ലാം അവളെ അമ്പരപ്പിച്ചു. 

“തുടക്കത്തിൽ എനിക്ക് ഇംഗ്ലീഷിൽ സംസാരിക്കാൻ ബുദ്ധിമുട്ടായിരുന്നു. ഞാൻ വരുന്ന സ്ഥലത്ത് ഇംഗ്ലീഷ് ക്ലാസുകൾ പോലും മറാത്തിയിലാണ് പഠിപ്പിക്കുന്നത്. ആളുകൾ സപ്നേവാലിയൻ (Sapnewaliyan) – സജ്ഹേ സപ്നേയിലുള്ള ഞങ്ങളെ അങ്ങനെയാണ് വിളിച്ചിരുന്നത് – സന്ദർശിക്കുമ്പോഴെല്ലാം, ആശയവിനിമയം നടത്തേണ്ടി വരുമെന്ന ഭയത്താൽ ഞാൻ പിന്നോട്ട് മാറി നിൽക്കുമായിരുന്നു. പ്രാദേശിക മറാത്തി ഭാഷ സംസാരിച്ച് വളർന്നതിനാൽ എനിക്ക് ഹിന്ദിയും ബുദ്ധിമുട്ടായിരുന്നു. സാങ്കേതികവിദ്യയിൽ പുതിയ ആളായതിനാൽ, കോഴ്‌സിൻ്റെ ആവശ്യകതകളുമായി പൊരുത്തപ്പെടാനും ഞാൻ പാടുപെട്ടു. ഫ്രണ്ട്-എൻഡ് ഡെവലപ്‌മെൻ്റിനെക്കുറിച്ച് എനിക്ക് യാതൊരു ധാരണയും ഇല്ലായിരുന്നു,” മേഘ പറയുന്നു.

എന്നാൽ ഏതാനും മാസങ്ങൾക്കുള്ളിൽ അവൾ ഹിന്ദിയും ഇംഗ്ലീഷും ഫ്രണ്ട്-എൻഡ് ഡെവലപ്‌മെൻ്റും പഠിച്ചെടുത്തു – ഈ നേട്ടങ്ങൾക്ക് തനിക്ക് അർഹിച്ച ക്രെഡിറ്റ് നൽകാൻ അവൾ ഇപ്പോഴും മടിക്കുന്നു. ഹിമാചലിൻ്റെ താഴ്‌വരകൾ അവൾക്ക് പ്രിയപ്പെട്ടതായി മാറി, അവിടെ അവൾക്ക് ഒരു ആശ്വാസം കണ്ടെത്താൻ കഴിഞ്ഞു. അത് അവൾ ഇന്നും ഹൃദയത്തോട് ചേർത്തുപിടിക്കുന്നു. “എൻ്റെ ബാച്ചിലെ എല്ലാ പെൺകുട്ടികളുമായും ഞാൻ സൗഹൃദത്തിലായി. ഞങ്ങൾ ഒരുമിച്ച് പഠിക്കുകയും ചിരിക്കുകയും ജന്മദിനങ്ങൾ ആഘോഷിക്കുകയും ചെയ്തു. തിരിഞ്ഞുനോക്കുമ്പോൾ, സജ്ഹേ സപ്നേയിൽ ചേർന്നതാണ് എൻ്റെ ജീവിതത്തിൽ ഞാൻ എടുത്ത ഏറ്റവും മികച്ച തീരുമാനം,” അവൾ പറയുന്നു.

കോഴ്‌സിന് ശേഷം, മേഘയ്ക്ക് എയർക്യാമ്പസിൽ (AirCampus) ഇൻ്റേൺഷിപ്പ് ലഭിച്ചു. സമൂഹത്തിന് തിരികെ നൽകുക എന്ന സജ്ഹേ സപ്നേയുടെ തത്ത്വചിന്തയ്ക്ക് അനുസൃതമായി, അവൾ മറ്റൊരു പെൺകുട്ടിയുടെ വിദ്യാഭ്യാസത്തിന് ധനസഹായം നൽകാൻ തുടങ്ങി, അത് അവൾ ഇന്നും തുടരുന്നു. ഈ സമയത്താണ് അന്നത്തെ 'ടെക്4ഗുഡ്' (Tech4Good) - ഇന്നത്തെ ഐക്യം സ്പേസ് (aikyam space) -ൽ മേഘയ്ക്ക് ഒരു ജോലി അവസരം ലഭിക്കുന്നത്. “റിമോട്ട് ജോലികൾക്ക് അപേക്ഷിച്ച ഒരേയൊരാൾ ഞാനായിരുന്നു. എന്നാൽ വിരോധാഭാസമെന്നു പറയട്ടെ, എന്നെ തിരഞ്ഞെടുത്ത സംഘടനയ്ക്ക് ഞാൻ കേരളത്തിൽ താമസിക്കേണ്ടതുണ്ടായിരുന്നു,” അവൾ ചിരിച്ചുകൊണ്ട് പറയുന്നു. 2023 ജനുവരിയിൽ മേഘ തൻ്റെ ജീവിതത്തിലെ ഈ പുതിയ അധ്യായത്തിന് തുടക്കം കുറിച്ചു.

കലയും സ്വപ്നങ്ങളും പുതിയ ലോകങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കലും

ഇന്ത്യയുടെ അറ്റത്തുള്ള ഈ ഉഷ്ണമേഖലാ സംസ്ഥാനം അവൾക്ക് തികച്ചും അപരിചിതമായിരുന്നു. "നന്മയ്ക്കായുള്ള സാങ്കേതികവിദ്യ" (technology for good) എന്ന ആശയവും അങ്ങനെ തന്നെയായിരുന്നു. എന്നാൽ ഐക്യത്തിൽ, സ്വാധീനമുള്ള ലക്ഷ്യങ്ങൾ കൈവരിക്കുന്നതിന് സാങ്കേതികവിദ്യയെ എങ്ങനെയെല്ലാം ഉപയോഗിക്കാമെന്ന് അവൾ അത്ഭുതത്തോടെ കണ്ടെത്തി. 

“വളർന്നുവരുമ്പോൾ സാമൂഹിക പ്രത്യാഘാതങ്ങളെക്കുറിച്ചോ (social impact) സാമൂഹിക സേവനങ്ങളെക്കുറിച്ചോ ഞാൻ കേട്ടിട്ടില്ലായിരുന്നു. എന്നാൽ ഇപ്പോൾ, എൻ‌ജി‌ഓകളുമായി ചേർന്ന് പ്രവർത്തിക്കുന്നതും സാങ്കേതിക തടസ്സങ്ങൾ പരിഹരിക്കാൻ അവരെ സഹായിക്കുന്നതും ഞാൻ ആസ്വദിക്കുന്നു. ചുറ്റുമുള്ള മാറ്റങ്ങളുടെ വ്യാപ്തി കാരണം തുടക്കത്തിൽ പഠനം ഉപേക്ഷിക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ച് ഞാൻ ചിന്തിച്ചിരുന്നു, എന്നാൽ എനിക്ക് ഏത് വെല്ലുവിളികളെയും നേരിടാനും മാറിയ സാഹചര്യങ്ങളുമായി പൊരുത്തപ്പെടാനും കഴിയുമെന്ന് എന്നോട് തന്നെ തെളിയിക്കാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിച്ചു. ഇപ്പോൾ, ഞാൻ ഇവിടെ തുടർന്നതിൽ സന്തോഷമുണ്ട്,” മേഘ പറയുന്നു. 

സാമൂഹിക മാറ്റത്തിനായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന നോൺ-പ്രൊഫിറ്റ് കൺസൾട്ടിംഗ് സ്ഥാപനമായ എലൈൻ പാർട്ണേഴ്‌സിനായി (Aline Partners) ഒരു വെബ്‌സൈറ്റ് നിർമ്മിക്കുന്നതായിരുന്നു അവളുടെ ഏറ്റവും പ്രിയപ്പെട്ട പ്രോജക്റ്റ്. എലൈനിലെ പ്രൊഫഷണലുകളുമായി ആശയവിനിമയം നടത്തുകയും സഹകരിക്കുകയും ചെയ്തതിലൂടെ, പ്രൊഫഷണൽ കമ്മ്യൂണിക്കേഷൻ്റെ വഴികൾ മേഘ പഠിച്ചെടുത്തു. “ഐക്യത്തിലെ പ്രവർത്തനം മാറ്റങ്ങളെയും വെല്ലുവിളികളെയും ആത്മവിശ്വാസത്തോടെ നേരിടാൻ എന്നെ വളരെയധികം സഹായിച്ചു,” മേഘ പറയുന്നു. “ഷമീർ, സുമി, ജിൻസോ എന്നിവരിൽ നിന്ന് ലഭിക്കുന്ന മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശം എൻ്റെ പുതിയ അന്തരീക്ഷവുമായി വളരെ എളുപ്പത്തിൽ പൊരുത്തപ്പെടാൻ എന്നെ സഹായിച്ചു.”

തൻ്റേതിൽ നിന്ന് തികച്ചും വ്യത്യസ്തമായ ഭാഷയും ഭക്ഷണരീതികളുമായി അവൾ ഇപ്പോഴും പാടുപെടുന്നുണ്ടെങ്കിലും, മേഘ തനിക്കായി ഒരു ഇടം കണ്ടെത്തിക്കഴിഞ്ഞു. ഐക്യം സ്‌പേസിലെ അവളുടെ കിടക്കയ്‌ക്ക് അടുത്തുള്ള ഭിത്തിയിൽ അവളുടെ മനോഹരമായ വരകളും ചിത്രങ്ങളും അലങ്കരിച്ചിരിക്കുന്നു.

തനിക്ക് എന്തൊക്കെ സ്വപ്നങ്ങൾ കാണാൻ അവകാശമുണ്ടെന്ന് പോലും അറിയാതിരുന്ന ലോഭിയിലെ ആ കൊച്ചു പെൺകുട്ടി, ഒരിക്കൽ അസാധ്യമെന്ന് കരുതിയതിലും വളരെ അപ്പുറത്തുള്ള ഒരു ലോകത്ത് സഞ്ചരിക്കാൻ ഇപ്പോൾ പഠിച്ചിരിക്കുന്നു. അപരിചിതത്വത്തിന് മുന്നിൽ തളരാതെ അവൾ ഒറ്റയ്ക്ക് പുതിയ സ്ഥലങ്ങളിലേക്ക് യാത്ര ചെയ്യുന്നു. അടുത്തിടെ ഒരു പരിപാടിയിൽ പങ്കെടുക്കാൻ അവൾ ഡൽഹി വരെ പോയിരുന്നു. സിംഗപ്പൂരിൽ നടന്ന 'ഷീ ലവ്‌സ് ടെക്' (She Loves Tech) ഇവന്റിൽ പങ്കെടുക്കാൻ ഐക്യം, ടിങ്കർഹബ് (TinkerHub) എന്നിവടങ്ങളിൽ നിന്ന് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട പെൺകുട്ടികളുടെ സംഘത്തിലും അവൾ ഉണ്ടായിരുന്നു.

“ഈ ലോകത്തിൽ ഒരു കാര്യം മാറ്റാൻ കഴിയുമെങ്കിൽ, അത് എന്തായിരിക്കും?” ഞാൻ ചോദിച്ചു. പുരികം അൽ ചെറുതായി ചുളിച്ചുകൊണ്ട് അവൾ മറുപടി പറഞ്ഞു, “വർഷങ്ങളായി, പല സംഘടനകളും ഗ്രാമീണ മേഖലകളിൽ നിന്നുള്ള ഉദ്യോഗാർത്ഥികളെ നിയമിക്കാൻ താല്പര്യപ്പെടുന്നില്ലെന്ന് ഞാൻ ശ്രദ്ധിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഞങ്ങൾ കഴിവുള്ളവരായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നില്ല. എനിക്ക് ഒരു കാര്യം മാറ്റാൻ കഴിയുമെങ്കിൽ, ഗ്രാമങ്ങളിൽ നിന്നുള്ളവർക്ക് തുല്യമായ അവസരം നൽകണമെന്ന് ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ഞങ്ങളുടെ സ്വപ്നങ്ങൾക്കും മൂല്യമുണ്ട്.”

മേഘ ജിഭാകതെ ഒരു ഐക്യം ഫെലോയും കമ്മ്യൂണിറ്റി ബിൽഡറുമാണ്. ലാഭരഹിത സംഘടനകളുമായി ചേർന്ന് പ്രവർത്തിക്കുന്ന അവൾ, അവരുടെ വെബ്‌സൈറ്റ്, ഡാറ്റ സംബന്ധമായ പ്രശ്നങ്ങൾ പഠിക്കുകയും അതിനുള്ള പ്രത്യേക പരിഹാരങ്ങൾ കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്യുന്നു.